PUMAYYATON
Pmy(y)tn (fen), Pumaton (Atheneus IV
167c), Pugmaion (Hésychios in
Lexicon),
Pugmalion (Diodoros XIX 79,4).
Betekenis: Pumay heeft gegeven.
Koning van Kition en Idalion van 361 ‑
312 v.C.
Zoon en opvolger van MILKYATON.
Hij staat een halve eeuw aan het
hoofd van het koninkrijk Kition en
Idalion en een wat kortere periode
ook aan het hoofd van het gebied van
Tamassos.
Pumay (pmy=fen) is waarschijnlijk een
Cypriotische godheid, waaraan zelfs
een gedenksteen in Nora (Sardinië uit
de 9e/8e eeuw v.C is gewijd (KAI
46).
Volgens Hésychios in Lexicon onder
Pugmaion zou dit de Cypriotische
pendant van de Fenicische Adonis
kunnen zijn. Het zou dan een god van de
vegetatie zijn, die sterft en weer
tot leven komt. Een aloud
Kanaänietisch verhaal.
Hiernaar zou dan koning Pumayyaton
vernoemd zijn. Alleen stond hij na
zijn executie en na 50 jaar regeren
niet meer op.
Beroemde naamgenoten zijn:
1.Een legendaire koning van Cyprus
onder de naam Pygmalion. De legende
gaat als volgt: Als vrijgezel gaf
Pygmalion al zijn liefde aan een
uitzonderlijk mooi standbeeld van een
jonge vrouw. Het is Aphrodite, die
het beeld tot leven wekt, waardoor
Pygmalion zijn Galatea kan trouwen.
2.Koning van Tyrus tussen c.831‑785
v.C. Hij is de zoon van Mattan I en
de broer van Elissa. Flavius Josephus noemt
hem ook Pygmalion.
Numismatiek: Er is slechts een enkele
munt bekend.
De ijkingspunten:
361
1 Pumayyaton volgt zijn vader op.
360
2
359
3
358
4
357
5
356
6
355
7
354
8 Wijding CIS I 92 te Tamassos
353
9
352 10
351 11
350 12 Verwerving van het gebied Tamassos
349 13
348 14
347 15
346 16
345 17
344 18
343 19
342 20
341 21 Wijding CIS I 10 te Kition
340 22
339 23
338 24
337 25
336 26
335 27
334 28
333 29
332 30 Helpt bij beleg van Tyrus? / afstand van
Tamassos
331 31
330 32
329 33
328 34 Wijding uit Dromolaxia
327 35
326 36
325 37 Wijding te Kition
324 38
323 39
Alexander sterft
322 40 Pumayyaton kiest partij voor Antigones
321 41
320 42 De Kilikiër‑inscriptie
319 43
318 44
317 45
316 46
315 47
314 48
313 49
312 50 Pumayyaton sterft te Kition
Einde van het Fenicische koningsschap
in Kition en Idalion.
361
1 Pumayyaton volgt zijn vader op.
‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑-----------------
De leeftijd waarop hij Milkyaton
opvolgt, is onbekend. Waarschijnlijk is
dit tussen de 20 en 30 jaar geweest,
want hij leeft nog een halve eeuw
en wordt dus normaal gesproken
minstens 70 tot 80 jaar. Het kan ook zijn,
dat hij reeds als kind opvolgde en
dan wordt hij dus minder oud. Waarschijn-
lijk is dat niet, want ook Milkyaton
moet met zijn dik dertig regeringsjaren al
op gevorderde leeftijd zijn geweest.
360
2
‑‑‑‑‑‑‑--
Van de eerste jaren is niet veel
bekend. Anders dan zijn vader, behoeft
hij niet vanaf het begin voor zijn
kroon te strijden. Dat moet wel
Evagoras II van Salamis, die al na
enige jaren verjaagd wordt door zijn
neef Pnytagoras. In Klein‑Azië wordt
het Perzische gezag hersteld.
In Byblos regeert El Paal. De relatie
tussen Kition en Salamis staat op
gespannen voet. Het is niet duidelijk
met welke van de Fenicische steden
op het vasteland Kition de beste
betrekkingen onderhield. Van oudsher is
dat Tyrus, maar daar zijn nu geen
aanwijzingen voor.
359
3
‑‑‑‑‑‑‑--
Het Perzische rijk komt onder
Artaxerxes III te staan.
Ten noorden van het heiligdom van
Melqart en Astarte op de Bamboula
heuvel bevindt zich een militaire
haven, die vergelijkbaar is met die
van Carthago. Waarschijnlijk is de
aanleg hiervan al ten tijde van
Milkyaton begonnen.
358
4
‑‑‑‑‑‑‑--
In Lapethos is nog Demonikos aan het
bewind. Deze plaats op de noordkust
van Cyprus houdt na Kition nog het
langst zijn Fenicische erfenis vast. In de
meeste Cypriotische steden schijnt
het Griekse stempel duidelijker aanwezig
te zijn.
357
5
‑‑‑‑‑‑‑‑-
In Sidon verschijnt Tennes ten
tonele. Zijn volledige naam is Tabnit‑
Asjtart=beeltenis van Asjtart. Het is
dus eigenlijk Tabnit III. De Perzische
aanwezigheid en afdracht aan de
Perzen schijnt steeds hoger te worden.
De onvrede in de Fenicische
kuststeden groeit en dat houdt ook gelijke
tred met de groei van de Griekse
invloed.
356
6
‑‑‑‑‑‑‑‑-
Koning Philippos van Macedonië begint
zijn rijk vorm te geven. Tijdens
de z.g. bondgenoten krijgt hij vaste
voet aan de noordkust van de
Egeïsche zee. Demosthenes begint te
waarschuwen tegen het naderende
gevaar. De tweede Attisch‑Delische
zeebond is uit elkaar gevallen.
355
7 Wijding CIS I 14 te Kition.
‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑---------------
Het exacte jaar van verschijnen is
niet bekend, maar het moet in ieder
geval voor 350 v.C zijn gebeurd
t.t.v. de regering van Pumayyaton, die
nog niet als heerser over Tamassos
wordt aangeduid. Wijding te Kition.
CIS I 14:
Reconstructie:
1.[bymm ?? lyrh ......]
2.[bsjnt ?? lmlk pmy]yt[n]
3.mlk kty w['d]yl bn
4.[ml]kytn m[lk] kty [w]
5.['dy]l mnh.t 2 'l '[sj‑]
6.[tn w]yt.n' *bd'l[m]
7.[bn] *bdmlqrt bn [*bd‑]
8.[r]sjp l'dny l[rsjp]
9.[mk]l
yb[rk]
Vertaling:
[Op de dag ... van de maand ... van
het jaar ... van de koning
Pumay]yt[n], koning van Kition en
[Id]alion, zoon van [Mil]kyaton,
koning van Kition [en Idalion] werd
geofferd en g[ewijd en o]pgericht
door Abdel[im, zoon van] Abdmelqart,
zoon van [Abd‑Re]sjef voor zijn
heer [Resjef‑Mik]al. Dat hij hem goed
[doet].
Stamboom:
Abd‑Resjef >> de grootvader
stamt waarschijnlijk uit de het laatste kwart
V van de 5e eeuw (c.405?).
V
Abdmelqart >> de vader kan nog
het begin van de regering van Milkyaton
V hebben meegemaakt (c.380?).
V
Abdelim
354
8 Wijding CIS I 92 te Idalion.
‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑---------------
Leesbaar in eerste instantie is:
xxxxxxxxxxxxkty . w'dyl . bnmlk .
mlkytn
xxxxxxxxxxxxxrh.krrbsjnt sjmn /// ///
// lmlky *l
xxxxxxxxxxxxxxxxxxx
...........Citii et Idalii, filius
regis Melekjatonis,
............sis
carar, anno octavo VIII regni ejus super
.........................
Door vergelijking met andere
inscripties kan tot de volgende verdere
invulling worden besloten:
[Simulacrum hoc (est) quod dedit rex
Pumaejaton rex] Citii et Idalii,
filius regis Melekjatonis,
[regis Citii et Idalii, deo suo
Resjef‑Mikal, m]ens[e]sis carar, anno
octavo VIII regni
ejus super
[Citium et Idalion, quia audiit
vocem, benedicat.]
Met
andere woorden:
Dit beeld werd gewijd door de koning
Pumayyaton, koning van Kition en
Idalion, zoon van de koning
Milkyaton, koning van Kition en Idalion voor
zijn god Resjef‑Mikal in de maand
Karar in het 8e jaar van zijn regering
over Kition en Idalion, opdat hij
zijn stem zal horen. Dat hij hem goed
zal doen.
De inscriptie bevindt zich in het
Brits Museum te Londen.
P.Magnanini + CIS dateren op c.350
v.C. In feite is het dus een paar
jaar eerder.
353
9 Wijding te Kition.
‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑-----------
Het exacte jaartal is niet bekend,
maar de volgende regels zijn in ieder
geval voor 350 v.C te plaatsen. Het betreft
twee marmeren fragmenten uit
Kition, welke nu aanwezig zijn in het
Metropolitan Museum te New York.
Fragment A met 1 kleine inscriptie:
....[ml]k mlkytn ....
Alleen de naam van koning Milkyaton
is zichtbaar. Dat geldt niet voor
fragment B met de inscriptie:
......[b]n *b[d]mrny l'dny l'sjmmn
mlq[rt].....
......[zo]on van Abdmirny aan zijn
heer Esjmoen‑melq[art]....
De complete inscriptie zou volgens
Magnanini (Kition 39) als volgt
kunnen zijn:
1.[bymm ... lyrh. ... bsjt ... pmyytn
mlk kty w'dyl bn ml]k mlkytn [mlk
kty w'dyl]
2.[mnh.t 'z ytn .... b]n *bdmrny
l'dny l'sjmn mlq[rt]
3.[ksjm* ql ybrk]
Vertaling:
[Op de ... dag van de maand ... in
het jaar ... van de koning
Pumayyaton, koning van Kition en
Idalion, zoon van de ko]ning Milkyaton,
koning van Kition en Idalion, werd
geofferd en gewijd door ... zo]on van
Abdmirny, aan zijn heer Esjmoen‑Melqa[rt,
opdat hij zijn stem hoort. Dat
hij hem goed doet.]
Degene, die de wijding verricht,
blijft helaas onbekend en de naam van
zijn vader komt niet of nauwelijks
voor. Het betekent dienaar van MRNY.
Dit is een Cypriotische godheid en
wellicht identiek aan Smyrna/Myrrha,
moeder van Adonis (Krahmalkov blz
312).
352 10
‑‑‑‑‑‑‑‑--
Omstreeks deze tijd verwerft even
Rome de hegemonie in Italië. De
Samnieten en de Latijnen worden
verslagen. Capua sluit zich met Campanië
aan bij Rome. Demosthenes schrijft
zijn eerste Philippica. Macedonië en
Rome zijn de staten in opkomst en zij
zullen het toekomstige beeld van dit
deel van de wereld gaan bepalen.
Kition is eigenlijk een miezerig klein
staatje, dat onder de parapluie van
de Perzen een redelijk goed bestaan
leidt. Wellicht is ook de druk van de
Perzen op het eiland Cyprus wat minder
stringent dan op het vasteland.
351 11
‑‑‑‑‑‑‑‑--
Evagoras II probeert Salamis terug te
veroveren, maar die poging mislukt
klaaglijk. In Kition heeft Pumayyaton
zijn eerste decennium volgemaakt en
horen eigenlijk niets van rampen of
oorlogen.
In Arvad is een Gerasjtarte aan het
bewind.
Het Perzische leger wordt in de
Nijldelta verslagen en dat heeft tot
gevolg, dat in de Levant het komt tot
opstanden tegen het Perzische
bewind.
350 12 Verwerving van het gebied Tamassos.
‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑--------------------------
Voor 50 talenten neemt Pumayyaton het
gebied van Tamassos met zijn
belangrijke kopermijnen over van
Pasikypros van Amathos (volgens
Atheneus). Het gaat het koninkrijk
Kition voor de wind, want Pumayyaton
kan de forse som van 50 talenten
ophoesten. Het is ook typisch
Fenicisch: liever iets kopen dan door
strijd trachten te verwerven.
Het is overigens merkwaardig, dat een
dergelijke vreedzame overdracht
plaats vindt. Wat mag Pasikypros
bewogen hebben om zo’n “goud”mijn
op te geven en hoe kwam hij vanuit
Amathos er eigenlijk aan?
Tennes van Sidon laat zich verleiden
tot een anti‑Perzische politiek.
In Lapethos komt Praxippos I aan de
macht.
Omstreeks dit jaar regeert Adramelek
(Adirmilk) te Byblos.
349 13
‑‑‑‑‑‑‑‑-
Tennes van Sidon is een coalitie
aangegaan met Nectanebo II van Egypte
en die stuurt hem 4000 Griekse
huurlingen onder de leiding van Mentor
van Rhodes (Diod.XVI 42,2). Het is de
voorbode voor een groot conclict.
Tennes gaat de toekomst van zijn stad
in de waagschaal stellen. Is de
Perzische bemoeienis zo indringend
geworden, dat het niet meer te tole-
reren is? En/of heeft Tennes de
indruk, dat hij met succes het kan opnemen
tegen het Perzische wereldrijk? Heeft
hij afgezien van Egypte en Mentor
meer ondersteuning?
348 14
‑‑‑‑‑‑‑‑--
De satrapen Mazaios en Bélysés worden
door Tennes met zijn huurlingen
verslagen. Eerste gewin is
kattegespin. Het enige wat echter bereikt wordt,
is, dat Artaxerxes III wordt wakker
geschud. Hij begint een grote mobilisatie.
Van Kition kan alleen gezegd worden,
dat het zich hoogstwaarschijnlijk afzijdig
heeft gehouden.
Carthago en Rome sluiten een verdrag.
Rome begint een duidelijke rol te
spelen en Carthago speelt in het
westen de grootmacht en is eigenlijk de
enige macht, die het op kan nemen
tegen de Grieken.
347 15
‑‑‑‑‑‑‑‑--
Artaxerxes III Ochos komt met een
groot leger orde op zaken stellen bij
Sidon. Tennes zou daarbij zijn eigen
stad hebben verraden, die met zijn
inwoners in vlammen opgaat. Dan is
het wel vreemd, dat hij toch door de
Perzen terecht wordt gesteld.
Waarschijnlijker is het dan ook, dat
Mentor van Rhodes de verrader is.
Mazday en daarna Evagoras II volgen
even in Sidon Tennes op. Dit kan ook
1 of 2 jaar later gebeurd zijn!
In dit jaar zien we weer een echte koning in Tyrus verschijnen: Azimilk.
346 16
‑‑‑‑‑‑‑‑-
Het is goed mogelijk, dat Praxippos
te Lapethos aan de anti‑Perzische
coalitie heeft meegedaan, want hij
wordt nu vervangen door weer een
echte Feniciër: Bereksjemesj. Het
betekent zoiets als: “dat de zon goed
doet.”
345 17
‑‑‑‑‑‑‑‑--
In Byblos regeert Ozbaal. Nieuws is
er eigenlijk niet uit dit jaar voor wat
betreft Kition.
344 18
‑‑‑‑‑‑‑‑--
Timoleon reist af naar Syracuse. De
2e Philippica van Demosthenes.
343 19
‑‑‑‑‑‑‑‑--
Artaxerxes III weet Egypte weer te
veroveren in drie veldtochten.
Philippus van Macedonië onderneemt een
aanval op Euboea. Begin van de 1e
Samnietische oorlog.
342 20
‑‑‑‑‑‑‑‑--
In Sidon komt er weer een reguliere
koning: Straton II.
Pnytagoras doodt Evagoras II, die het
alsnog waagt om zich op Cyprus te
vertonen.
Philippus van Macedonië begint aan de
onderwerping van Thracië.
341 21 Wijding CIS I 10 te
Kition.
‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑----------------
Magnanini, Kition 23:
bymm 6 lyrh. bl bsjnt 21 lm[lk pmyytn
mlk kty w]
'dyl wtmsj bn mlk mlkytn mlk kty
w'dyl mzbh. '[z]
w'rwm 'sjnm 'sj ytn bd' khn rsjp
h.s./z bn ykn
sjlm bn 'sjmn'dn l'dny lrsjp h.s./z
ybrk
Op
de 6e dag van de maand BUL van het 21e jaar van de ko[ning PMYYTN,
koning van Kition en] Idalion en
Tamassos, zoon van koning MLKYTN.
koning van Kition en Idalion, werd
opgericht dit altaar met twee
branders (?) en gewijd door Bodo,
priester van Resjef, die de weg
wijst*, zoon van Yakon‑sjillem, zoon
van Eshmoen‑adon voor de heer
Resjef, die de richting aangeeft*.
Dat hem goed wordt gedaan.
*: ofwel van de bliksem.
Over rsjp h.s./z wordt geredetwist.
h.s. kan het licht/bliksem betekenen
en h.z kan de speerpunt of de pijl
betekenen.
Inscriptie CIS I,10
wijst er op, dat de koning Pymiaton in de 4E eeuw v.C. regeerde over
Kition, Idalion en Tamassos samen. De god Ršp-h.s.
wordt in deze inscriptie eveneens genoemd. In andere inscripties (bijvoorbeeld
CIS I, 89-94) komt te Idalion echter een god Ršp-mkl naar voren.
Stamboom:
Esjmoen‑adon >> De grootvader
kan nog het begin van de regering van
V Milkyaton hebben meegemaakt
(c.390?).
V
Yakon‑sjillem >> De vader kan
het eind van de regering van Milkyaton
V nog hebben meegemaakt (c.365?).
V
Bodo (priester van Reshef)
340 22
‑‑‑‑‑‑---
Timoleon verslaat op Sicilië de
Carthagers desastreus. Dit zal mede tot
gevolg hebben, dat Carthago besluit
om later niet gewapenderhand in te
grijpen bij de ondergang van de
moederstad Tyrus. Er is twijfel over het
exacte jaar van dit gebeuren.
339 23
‑‑‑‑‑‑---
Vrede tussen Timoleon en Carthago.
Het gevolg is, dat de Griekse steden op
Sicilië weer democratisch worden en
dat Carthago zijn machtstelling behoudt.
338 24
‑‑‑‑‑‑----
Slag bij Chaeronea: Philippus
overwint de Grieken. Op diverse plaatsen
komen nu Macedonische garnizoenen. In
het Perzische rijk komt Arses aan
de macht, maar dit heeft niet veel
voeten in de aarde.
337 25
‑‑‑‑‑‑----
Congres van Corinthe. De Grieken
wordt autonomie gegarandeerd, maar wel
onder de leiding en bescherming van
Macedonië. De Griekse confederatie
verklaart Perzië de oorlog!
336 26
‑‑‑‑‑‑---
Parmenion komt met 10.000 Macedoniërs
over de Hellespont om de Klein‑
aziatische Grieken te bevrijden.
Philippus wordt vermoord. Alexander III
neemt het bewind over. Darius III
wordt de opvolger van Arses in Perzië.
335 27
‑‑‑‑‑‑---
Met Perzisch geld wordt in Griekenland
een opstand georganiseerd tegen
de Macedoniërs. Dit wordt door de
verwoesting van Thebe door Alexander
snel de kop in gedrukt. Omstreeks
deze tijd regeert in Byblos: Ainel.
334 28
‑‑‑‑‑‑---
Alexander valt Klein‑Azië binnen en
wint in de veldslag aan de Granicus.
333 29
‑‑‑‑‑‑---
Alexander's tocht door Cappadocië. In
november de slag bij Issus.
Diverse Fenicische smaldelen zijn
echter actief in de Egeïsche zee. Of
ook Kition daaraan deelneemt is
ongewis. In Amathos komt Androclès aan
de macht.
332 30
Helpt bij beleg van Tyrus? / afstand van Tamassos.
‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑-------------------------------
Wanneer Pumayyton ziet, dat niets
Alexander zal kunnen tegen houden,
gooit hij het roer snel om en dat
doen de meeste Fenicische steden. Hij
stuurt Alexander een geschenk
(zwaard) en gaat wellicht helpen bij het
beleg van Tyrus. De stad Tamassos
moet hij echter afstaan aan
Pnytagoras. Het is kennelijk de
prijs, die Pumayyaton moet betalen om
aan de macht te mogen blijven. De
helpers van Cyprus bij Tyrus, die
expliciet worden genoemd, zijn:
Soloi, Salamis, Kourion (Arrianus,
Anabasis II 20+22).
Alexander onderneemt een veldtocht
naar Egypte.
331 31
‑‑‑‑‑‑----
Alexander is weer terug in Syrië.
Slag bij Gaugamela en de systematische
verovering van het Perzische
wereldrijk. In Sidon komt Abdalonymus aan
het bewind. In Salamis komt de laatste koning op de
troon: Nikokréon.
In Lapethos wordt Bereksjemesj
vervangen door Praxippos II. In bijna
alle (Fenicische) plaats komt het tot
een wisseling van de wacht. Alleen
Azimilk van Tyrus en Pumayyaton van
Kition kunnen hun positie
klaarblijkelijk behouden.
330 32
‑‑‑‑‑‑---
Alexander naar Oost‑Iran. Een opstand
in Sparta wordt door Antipater
onderdrukt.
329 33
‑‑‑‑‑‑---
Alexander in Bactrië.
328 34 Wijding uit Dromolaxia.
‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑----------------
Deze plaats ligt op enige kilometers
ten zuidwesten van Kition.
De inscriptie bevindt zich in het museum
te Larnaka.
Magnanini Kition nr.92:
1.[bymm ..] lyrh. p*lt bsjnt 34 lmlk
pmyytn mlk kty w'd[yl]
2.[bn ml]k mlkytn mlk kty w'dyl sml
'z 'sj ytn wyt.n'
Vertaling:
1.[op de dag ..] van de maand Paalot
in het 34e jaar van de koning
Pumayyaton, koning van Kition en
Ida[lion
2.zoon van ko]ning Milkyaton, koning
van Kition en Idalion, werd dit
beeld gewijd en opgericht.
327 35
‑‑‑‑‑‑----
Alexander dringt door tot in Indië.
326 36
‑‑‑‑‑‑---
De 2e Samnietische oorlog begint.
Alexander verslaat Porus aan de Indus.
325 37 Wijding en huwelijk te Kition
‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑------------------
Er vindt een huwelijk plaats van
[B*lt]ytn met Y'sj, dochter van Sjm*'.
Sjm*' is weer de zoon van B[*lytn].
324 38
‑‑‑‑‑‑---
Alexander en Nearchus komen terug uit
het oosten.
323 39 Alexander sterft: begin van de Diadochen‑oorlogen.
‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑--------------------------------
Kroonraad te Babylon. Het rijk van
Alexander wordt verdeeld.
322 40 Pumayyaton kiest partij voor Antigones.
‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑--------------------------
In het begin lijkt dat een
verstandige keuze, want Antigones
Monophthalmos (=de eenogige) lijkt de
winnaar te gaan worden in Syrië.
Antigones tracht de rijkseenheid ten
koste van alles vast te houden.
Ophellas verovert Cyrene voor
Ptolemeus.
321 41
‑‑‑‑‑‑----
Overeenkomst van Triparadisus. Een
verdere opsplitsing van het rijk.
In dit jaar komt het tot een
bondgenootschap tussen Ptolemeus van Egypte
en Nikokreon van Salamis (Arrianos
FGrH 156,10.6). Dat gaat zeer
bedreigend worden voor Pumayyaton.
Het blijkt, dat Nikokreon van
Salamis, Nikokles van Paphos,
Pasikrates van Soloi en Androkles van
Amathos gezamenlijk het beleg slaan
voor Marion (Arrianus 156 F 10, 6
FGH).. Marion krijgt echter hulp van
Perdikkas, die een cetrale rol in
Klein‑Azië speelt. Antigones wordt
bevelhebber van de regent Antpater
over het rijk. Bij dit geweld houdt
Kition zich kennelijk muisstil. De
Romeinen worden verslagen in de
Caudijnse passen.
320 42 De Kilikiër‑inscriptie.
‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑------------
Un 'iscrizione fenicia da Cipro,
V.Karageorghis+M.G.Guzzo Amadasi, RSF 1
(1973), blz 129‑134.
1.[b]yrh. 'tnm bsjnt 42 lmlk pmyytn
mlk kty w'dyl bn mlk mlkytn mlk
2.[kt]y w'dyl smt 'z 'sj ndr
wyt.n' *bd' bn klky bn *bd' bn sjmr rb
3. ... rm *l bny *t klky l'dny l'sjmn
k sm* ql ybrkn
Vertaling:
1.In de maand Etanim van het 42e jaar
van de regering van Pumayyaton,
koning van Kition en Idalion, zoon
van de koning Milkyaton, koning
2.van Kition en Idalion. Dit is het
beeld, dat gewijd werd en geofferd
werd door Abdo, zoon van KLKY, zoon
van Abdo, zoon van Sjamor, [...]
voor zijn zoon KLKY aan zijn heer
Esjmoen, omdat hij zijn stem gehoord
heeft. Dat hij mij goed doet.
In het opengelaten deel zou goed
kunnen staan rb [sp]rm = hoofd van de
schrijvers.
Verder is het opmerkelijk, dat voor
het eerst in Kition Esjmoen alleen
wordt genoemd en niet met de combinatie ‑Melqart.
Voorts kan de naam KLKY ook
betekenen: de Kilikiër.
Stamboom:
Sjamor (c.395?)
V
Abdo (c.370?)
V
KLKY (c.345?)
V
Abdo (chef van de schrijvers)
In dit jaar valt Ptolemeus Phoenicië
en Coele‑Syrië binnen volgens
Diodoros (XVIII 43). Zijn leger staat
onder de leiding van Nicanor en
die neemt de satraap Laodemon
gevangen, onderwerpt het gehele land en
legt overal garnizoenen.
319 43
‑‑‑‑‑‑----
Antigones verslaat Eumenes en wordt
heerser over Klein‑Azië.
Ptolemeus annexeert Syrië. Dood van
Antipater.
318 44
‑‑‑‑‑‑---
In Syracuse begint zich Agathocles te
roeren. Syracuse gaat deze jaren
gebukt onder staatsgrepen,
verbanningen en tirannen. De Carthagers zijn
er ook bij betrokken en zij kiezen
veelal de kant van de adel.
317 45
‑‑‑‑‑‑---
Een staatsgreep en moordpartij brengt
Agathocles aan het bewind te
Syracuse.
316 46
‑‑‑‑‑‑‑--
Volgens Diodoros (XIX 10) zijn de
Romeinen dit jaar al 9 jaar in oorlog
met de Samnieten. Croton maakt een
vredesverdrag met de Bruttiërs. In
Griekenland begint de herbouw van
Thebe.
315 47
‑‑‑‑‑‑---
Seleucus, Ptolemeus, Cassander en
Lysimachus sluiten een verbond tegen
Antigones.
Volgens Diodoros (XIX 58) valt
Antigones in dit jaar Phoenicië binnen.
Hij is er op gebrand een vloot samen
te stellen, want zijn vijanden
beheersen tot dan toe de zee. Zijn
legerplaats is het "oude"‑Tyrus en
daar geeft hij instructies voor de
bouw van schepen. Daar zijn 8000 man
mee bezig om het hout uit de Libanon
te halen en de scheepswerven zijn
te Tripolis, Byblos en Sidon.
Antigones zit met het gegeven, dat
Ptolemeus de Fenicische vloot
inclusief de bemanningen vast houdt in
Egypte. Op dat moment arriveert
Seleucus (in dienst van Ptolemeus)
vanuit Egypte met 100 schepen voor de
Fenicische kust met de bedoeling
dat te gaan plunderen.
Antigones heeft dit jaar ook een
gezant naar Cyprus gestuurd: Agesilaós.
Die komt met het bericht terug, dat
de koningen van Kition, Lapethos,
Marion en Ceryneia een verbond met
hem hebben gesloten, maar dat
Nikokreon en de meest machtige van de
andere koningen in verbond zijn
met Ptolemeus (Diod.XIX 59). Wie zijn
die meest machtige andere
koningen? Waarschijnlijk Amathos,
Soloi en Paphos.
Antigones laat met 3000 man
Andronicus verder de belegering van Tyrus
doen en gaat zelf in de richting van
Joppe en Gaza. In deze plaatsen
worden garnizoenen gelegd en hij
keert terug naar het "oude"‑Tyrus.
Inmiddels heeft Aristodemus voor zijn
heer Antigones in Laconië 8000
huurlingen geworven en die worden
ingezet in Carië, dat over de zee door
Ptolemeus wordt bedreigd. Ondertussen
heeft Tyrus een 15 maanden durend
beleg te doorstaan. Tyrus en Kition
gaan in ieder geval sinds 332 v.C
hun eigen weg en staan zelfs nu
tegenover elkaar. Toch is er ook nu geen
handvast bericht, dat Kition
daadwerkelijk aan de belegering deelneemt!
Op Cyprus heeft Seleucus dan
Cercyneia en Lapethos weten te bemachtigen
en krijgt de steun van Stasioecus van
Marion. Hij dwingt de regeerder
van Amathos tot een garantie (wat dat
ook moge betekenen) en verzamelt
alle troepen op Cyprus voor een
belegering van Kition.
Zo langzamerhand krijgt de vloot van
Antigones gestalte. Het zouden er
240 in totaal zijn geweest. Een deel
van deze vloot (50) gaat naar de
Peloponessos en de rest gaat onder
bevel van Dioscorides de bondgenoten
langs de kust en op de eilanden
helpen.
Ondertussen probeert Agathocles op
Sicilië zijn macht uit te breiden
door een aanval op Messana. De
Carthagers interveniëren hier en dwingen
de tiran om zich terug te trekken.
314 48
‑‑‑‑‑‑---
In Italië overwinnen de Romeinen de
Samnieten in een grote veldslag te
Saticula. Op Sicilië schendt
Agathocles alle vorige afspraken en bereidt
zich voor op een oorlog met de
Carthagers (Diod.XIX 72).
313 49
‑‑‑‑‑‑---
Het einde voor Pumayyaton en zijn
stad Kition nadert. Het beleg wordt
steeds nijpender. Weliswaar vormt de
haven een van de uitvalsbases voor
de vloot van Antigones en Demetrius,
maar andere steun op het eiland
zelf is niet of nauwelijks meer
aanwezig. Omstreeks deze tijd zal
Idalion al in handen zijn van (de
bondgenoten van) Ptolemeus.
312 50 Pumayyaton sterft te Kition.
‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑------------------
In dit jaar valt Kition en Pumayyaton
wordt geëxecuteerd (Diod.XIX
79,4). Daar waar Alexander nog het
leven van Azimilkos spaarde te Tyrus,
daar wordt nu door Ptolemeus finaal
een streep gezet onder een
Fenicische koningstraditie. Over
Cyprus gaat nu een "supervisor" regeren
en wat later zal dat een algemeen
goeverneur worden.
Ptolemeus overwint ook Demetrius
(zoon van Antigones) bij Gaza in
Palestina en rukt op naar Phoenicia.
Het garnizoen van Andronicus bij
Tyrus slaat aan het muiten. Ook Sidon
valt in de handen van Ptolemeus.
Seleucus houdt nog een plundertocht,
maar uiteindelijk trekt het leger
van Ptolemeus zich weer terug op
Egypte. Antigones herstelt zich en valt
de Nabataeërs aan.
Op Sicilië weet Agathocles eindelijk
Messana in handen te krijgen.
De lokale dynastieën van Cyprus
worden afgeschaft. Praxippos II van
Lapethos is daar de laatste koning.
Nikokreon van Salamis krijgt als
opvolger de broer van Ptolemeus:
Menelaos. Androcles van Amathos heeft
al een jaar eerder het veld moeten
ruimen.
In het jaar 311 v.C begint er in
Kition een nieuwe jaartelling.
De strijd tussen de diadochen zal
echter nog jaren doorgaan, totdat de
Romeinen definitief orde op zaken
komen stellen.
Slot:
Pumayyaton
ziet zijn stadsstaat langzaam steeds meer vergrieksen. Hij leeft in een tijd,
waarin de macht van het Perzische wereldrijk zienderogen taant, alhoewel het
nog af en toe een vernietigende kracht weet te ontketenen. Pumayyaton moet weet
gehad hebben van de ontwikkelingen in de Griekse wereld via in ieder geval zijn
Griekse onderdanen. Zijn contacten met de Fenicische steden op het vasteland
zullen intact gebleven zijn. Wat er in het westelijke deel van het Middellandse
zeegebied gebeurde, daar zal hij minder van op de hoogte zijn geweest. Hij ziet
in ieder geval, dat Carthago niet bij machte is, of niet van zins is om Tyrus
te helpen. Hij trekt daarom de enig juiste conclusie en dat is om te proberen
te overleven in een van Grieken gedomineerde wereld. Zolang Alexander leeft,
gaat dat nog wel, maar zodra de opvolgers van Alexander elkaar naar het leven
gaan staan, is het gokken geworden van op welk paard nu te wedden. Nu eens wint
het ene paard, dan weer het andere. De ondergang is daardoor onontkoombaar.
H.R.van Diessen
Apeldoorn, 2004.
Bijlage
PUMAYYATON
Op de grote
gedenkpenning van Carthago (CIS I, 6057-KAI 73) lezen we de naam van pgmlyn. Dit heeft geleid tot diverse
interpretaties. Een relatie is mogelijk met de koning pmyytn van Cyprus, die Diodoros de naam van Pygmalion gaf.
1.20.CIS inscriptiones Phoeniciae [Yehavmelek,Tabnit,4,Baal‑Samen,10,
Pumyaton,85,86,88=Idalion,95=Lapethus]
inscriptiones Phoeniciae in insulis Melita et Gaulo repertae
13.18.6.92.Carthage
13.19.2.68.Kition CIS I 10 ršp h.s. 21e
jaar Pymiaton A.Caquot/O.Masson
30.1 CIS
fragmenten 20 t/m 94
corpus
inscriptionum semiticarum
latijns
See for
more information and in the English language:
Geen opmerkingen:
Een reactie posten