MILKYATON
==========
Naam:
‑‑‑‑----
De koning geeft/heeft gegeven.
In het Griekse syllabische schrift: Mi‑li‑ki‑ya‑to‑no‑se.
We komen de naam al 300 jaar eerder
tegen. Hij staat dan in een vastgoed‑
koopacte: Milkyaton, zoon van Abd‑el‑Shoqed
in 668 v.C (Semitica 39).
De naam blijft in zwang, want in de 3e/2e
eeuw v.C is er een suffeet Milkyaton
te Carthago, zoon van Mahatbaal, die
een wijding veriricht aan Persephoné.
De gedenksteen staat in het ‘museo di
antichita’ van Turijn.
Overigens komt de naam alleen in het
Fenicisch en Punisch wel 74 x voor.
Koning Milkyaton van Kition en Idalion.
‑‑‑‑‑‑‑‑-----------------‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑
Een van de voorgangers van Milkyaton
moet de verbinding tussen Kition en
Idalion al tot stand gebracht hebben.
Waarschijnlijk is dit Baalmilk II geweest,
die in de 2e helft van de 5e eeuw v.C
regeerde. De laatst bekende koning van
Idalion is Stasikypros en die moeten we
aan het begin van de 5e eeuw v.C al
plaatsen.
Kt(y) = fen., Kit(t)ion = gr., Ke-ti-o-ne = gr.syll., Citium = la.
‘dyl
= fen., E-di-(‘)-il/al/li = Akk., Idalion = Gr.
In welke tijd?
‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑
Milkyaton heeft geregeerd van 392 tot
361 v.C (zie:Dictionnaire de la
civilisation
Phénicienne et Punique, Brépols, Leuven ). Niettemin bestaat er veel
onduidelijkheid over. Moscati laat hem
bijvoorbeeld pas in 372 v.C beginnen en
anderen laten hem al in 388 v.C
stoppen!
Het is de tijd van de Perzische
overheersing. Het eiland Cyprus behoort tot de
5e satrapie van het Perzische rijk. Het
is geen rustige tijd. Aan de ene kant
komen er steeds meer Grieken naar het
eiland en aan de andere kant vinden er
aan de Levant steeds weer opstanden
plaats tegen de Perzische overheersing.
In Griekenland heeft Athene net zijn
glorieperiode erop zitten en beleeft Sparta
kortstondig zijn hegemonie over de
Griekse wereld. Rond 400 v.C heeft de tocht
van de tienduizend plaats gevonden naar
en weer terug uit Mesopotamië
(Anabasis).
Tussen 399 en 394 v.C is er een oorlog
tussen Sparta en de Perzen. In 395‑387
v.C volgt de Corinthische oorlog. In de
zeeslag bij Knidos overwint Conon van
Athene met behulp van Pharnabazos met
de Perzische vloot de Spartaanse vloot.
Met Perzisch geld worden de muren van
Athene weer opgebouwd.
In Perzië is Artaxerxes II aan het
bewind. Hij schakelt zijn jongere broer Cyrus
uit in de slag bij Cunaxa (401 v.C). In
het westen is er een meedogenloze strijd
gaande om Sicilië tussen Dionysius I en
de Carthagers.
Zoon van ???
‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑-------
In inscripties (wijding aan Resjef‑Mikal)
van Idalion uit het 2e en 4e
regeringsjaar van Milkyaton wordt hij
de zoon van b*lr[m] genoemd. De naam kan
zijn Baalram of Baalrôm (Baal is
verheven). We zullen hem verder Baalram noemen.
Deze Baalram krijgt echter geen titel
mee, zoals toch te doen gebruikelijk is bij
deze inscripties. Ook de grootvader
*bdmlk (Abdmilk) ontbeert een titel. Zijn
Baalram en Abdmilk geen koningen? Toch
vinden we op munten wel uit deze
periode een koning Baalram! Nu kunnen
er twee figuren met de naam Baalram daar
tezelfdertijd rondlopen, maar het is
wel vergezocht.
Bij dit alles moeten we ook nog gewag
doen van de speciale relatie tussen Tyrus
en Kition. Tyrus wordt gezien als de
moeder van Kition (zie:Nora‑steen). Verder
waren er bij tijden ook stadhouders
(SKN) in Kition aanwezig. Worden de
regeerders van Kition niet als
volwaardige koningen gezien door Tyrus en is het
daarom, dat soms de koningstitel
wegvalt?
Baalram
V
Milkyaton
jaartal regerings-
jaar &
tevens
paragraaf
392
1 begin regering
391
2 wijding
390
3 wijdingen te Idalion en Kition
389
4 wijding te Idalion
388
5 de expeditie van Chabrias?
387
6 Vrede van
Antalcidas/Koningsvrede
386
7 De Kyprische expeditie van Artaxerxes II
385
8 Het vervolg van de Perzische
expeditie
384
9 Golgoi
383
10 Soloi
382
11 Amathos
381
12 Enkomi
380
13 Het einde van de oorlog op
Cyprus
379 14 Hygiëne
378
15 Heiligdommen
373
16 Asjtarte-tempel
376
17 wijding te Tamassos
375 18 Salamis
374
19 Egypte
373
20 Sidon & Tyrus
372
21 Byblos
371
22 Hellas
370 23
Idalion
369
24 Kosmopolietisch
368
25 Tripolis
367
26 Tamassos
366
27 Satrapenopstand
365
28 Numismatiek
364
29 Religie
363
30 wijding te Tamassos
362
31 het laatste regeringsjaar
361 opvolging door zoon Pumayyaton
Op welke leeftijd gaat Milkyaton
regeren? Dit is gissen. We hebben geen
duidelijk mededeling over zijn
leeftijd. Men kan hoogstens stellen, dat tussen 20
en 30 jaar vrij aannemelijk kan zijn
voor het begin van een regering in het
algemeen, maar er zijn natuurlijk vele
uitzonderingen.
392
1 begin regering
‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑---------‑‑‑‑‑
Het moet de goedkeuring van Artaxerxes
II hebben gehad. Hij gaat in dit eerste
jaar niet naar het Perzische hof, of
naar de satraap, die de scepter over Cyprus
zwaait. Zijn verheffing tot koning
heeft namelijk niet de instemming van andere
Cypriotische vorsten. Hij zal voor zijn
kroon moeten vechten. Afgezien van
Paphos weten we niet wie exact zijn
oponenten waren. Wel is zeker, dat zijn
mederegeerders op Cyprus dan de
volgende koningen waren:
‑ Op Lapethos: Andragoras
‑
In Salamis: Evagoras
Van de andere steden als Soloi, Marion,
Ledra, Paphos, Amathos en Kourion is het
niet bekend, maar dit zullen over het
algemeen (ook) Grieken zijn geweest.
Uitzondering vormt wellicht Amathos,
dat van oudsher Eteo‑Cyprisch wordt geacht
te zijn.
Met Evagoras zal Milkyaton het een en
ander te stellen krijgen. Diodoros (XIV
98) noemt hem van edele geboorte, omdat
hij af zou stammen van de stichters van
de stad. Volgens Pausanias (1.3.2;
8.15.7) zou hij afstammen van Teucer, de
stichter van de stad. In ieder geval
werd Evagoras eerst uit Salamis verbannen,
maar keerde hij met een groepje
volgelingen terug en verjoeg Abdemon van Tyrus,
die een vriend van de Perzen was.
Evagoras was daarentegen een trouwe vriend
van de Atheners, zoals tot uiting komt
in de lofrede van Isokrates vanuit 365
v.C.
Milkyaton moet in zijn eerste jaar al
een veldslag leveren om zijn koningsschap
voorlopig veilig te stellen. Dit komt tot
uiting in een pas (1990) gevonden
inscriptie uit Kition door M.Yon (CRAI
1991). M.Sznycer heeft de inscriptie
vertaald: "J'ai remporté la
victoire sur tous nos ennemis..." (Semitica 41+42).
1.trpy 'z 'sj yt.n' mlk mlkytn mlk kty w'dyl bn b*lrm wkl *m kty l'dnm
lb*l *z
bms.'nm
2.'bn w*zrnm hppym l'gd ln mlh.mt
b[ym]m [ ] lyrh. zyb sjt 1 lmlky *l kty w'dyl
wys.'
3.*ln[m mh.]nt(?) 'sj kty l'gd lm
mlh.mt bmqm 'z bym h' bnty wytn ly wklkl *m
kty
4.b*l *[z *]z wns.h.t bkl 'bn wb*zrnm
hppym wyt.n't 'nk wkl *m kty 'yt htrpy
5.z lb[*l] *z dny ksjm* qlm ybrkm
Deze trofee hier werd opgericht door de
koning Milkyaton, koning van Kition en
Idalion, zoon van Baalram en door het
gehele volk van Kition voor hun heer Baal
Oz. Want zij hebben een veldtocht
gehouden tegen onze vijanden en hun helpers
van Paphos, die ons de oorlog aandeden,
op de d[]ag ... van de maand ZYB van het
1e jaar van zijn regering over Kition
en Idalion. Ik heb dus een slag geleverd
tegen hu[n le]ger (?)met de mannen van
Kition om tegen hen oorlog te voeren op
deze plaats dichtbij de zee (?), alwaar
ik de trofee heb opgericht. En Baal Oz
heeft aan mij en aan het volk van
Kition de [kra]cht gegeven en ik heb de
overwinning behaald op onze vijanden en
hun helpers van Paphos. Daarom heb ik
en het gehele volk van Kition deze
trofee opgericht voor Ba[al] Oz, mijn heer,
want hij heeft onze stemmen gehoord;
dat hij ons verder goed doet.
M.Yon denkt
trouwens aan een zeeslag (Kition in the Tenth to Fourth Centuries, BASOR 306).
391
2 wijding gevonden in Idalion.
‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑--------------‑‑‑‑‑‑‑‑‑
KAI 38: CIS I 90:
mrq* h.rs. 'z 'sj ytn mlk mlkytn mlk
kty w'dyl bn b*lrm l'ly lrsjp mkl b'dyl
Dit is een gouden baar/staaf die koning
Milkyaton, koning van Kition en Idalion,
zoon van Baalram, gegeven heeft aan
zijn god Rasap, de vernietiger van Idalion.
(Naar Krahmalkov, die Mikal vertaalt
als "de vernietiger")
De "vernietiger" moet dan
waarschijnlijk niet zo gelezen als zou hij (de godheid)
Idalion vernietigd hebben, maar eerder als de
krijgsman voor Idalion.
Magnanini laat in
zijn vertaling "de vernietiger" weg en leest gewoon: Resjef‑
MKL in Idalion. Het is inderdaad de
vraag, of Mikal niet gewoon de tweede naam
van de godheid alhier is. De naam MKL
komt ook afzonderlijk voor op een stèle
uit Oegarit, in de collectie
Michaélides, op een munt uit Sparta en op de stèle
van Beth‑Shean. E.Lipinski legt een
verbinding met de cultus van Apollo Amyclds
te Gortyn op Kreta (OLA 22, Leuven 1987). Peckham (Bull.Syria 1969) ziet
het
voorkomen van de namen van Reshef en
Mikal als een samengaan van
respectievelijk Idalion en Kition. Een
politiek‑religieuze overweging dus.
Zie voorts: Syria XLVII blz 369‑370.
De inscriptie gaat verder:
byrh. bl bsjt 2 lmlky *l kty w'dyl k
sjm* ql ybrk
in de maand Bul in het tweede jaar van
zijn regering te Kition en Idalion, opdat
hij zijn stem zal horen. Dat hij hem
wel doet.
CIS
I 90 vermeldt:
Patina aurea hoec (est) quam dedit rex Melekjaton, rex Citii et Idalii, filius
Baalrami, deo suo Resjef‑Mikal in
Idalion; in mense bul, anno II regi ejus super
Citium et Idalion, quia audiit vocem; benedicat.
De inscriptie
staat op een marmeren basis en is opgenomen in het British
Museum. Peckham plaatst de inscriptie
overigens in het jaar 390 v.C.
Milkyaton is het tweede jaar van zijn
regering (ook) in Idalion te vinden, waar
hij een duur offer brengt aan de
godheid van die stad.
Maar hij deed veel meer, als we
Diodoros mogen geloven.
In boek XIV 98 vertelt deze
geschiedschrijver namelijk, dat Evagoras een sterk
leger mobiliseerde en begon met Cyprus
te veroveren. Sommige steden liepen door
overreding naar hem over, andere won
hij met bruut geweld. Het volk van
Amathous, Soli en Citium weerstonden
hem echter en zij zonden boden naar
Artaxerxes II voor hulp. Zij
beschuldigden Evagoras ervan Koning Agyris, een
bondgenoot van de Perzen, te hebben
vermoord. Het blijft onduidelijk van welke
stad Agyris de koning was. Opmerkelijk
is de uitspraak, dat Kition, Amathos en
Soloi beloofden zich bij Artaxerxes II
te voegen en het eiland voor hem te
veroveren. Stond het eiland in die tijd
dan niet meer onder het oppergezag van
Artaxerxes II? De Grote Koning komt
onmiddellijk in actie. Hij laat een vloot
uitrusten en geeft Hecatomnus het
opperbevel over een invasiemacht, die naar het
eiland oversteekt.
Volgens de jaartallen in de kantlijn
bij C.H.Oldfather, Diodorus of Sicily, London
1946, moet dit in 391 v.C gebeurd zijn.
Milkyaton neemt deel aan de anti‑Salamis
coalitie, die bestaat uit
waarschijnlijk een Griekse koning van
Soloi, een autochtone Cyprioot van Amathos
en de Feniciër uit Kition. Wat gebeurt
er met Idalion. Slaagt die stad er in om
ook Evagoras buiten de deur te houden?
In ieder geval is Milkyaton voor zijn
wijding aan Resjef‑Mikal in Idalion te
vinden, maar dat kan nog voor het
uitbreken van de vijandelijkheden zijn
gebeurd.
390
3 wijdingen te Idalion en
Kition.
‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑--------------
Op het voetstuk van een wit marmeren
blok, dat waarschijnlijk uit Idalion stamt,
maar gevonden werd in Nicosia (Ledra)
staat een inscriptie uit het 3e
regeringsjaar van Milkyaton. Magnanini
(+CIS) dateert op de periode 380‑375 v.C,
maar dat klopt niet met de
regeringsjaren van Milkyaton.
CIS
I 88:
1.bymm_xxxxyrh.p*xxxxnt ///
lmlkmlkytnxxxxx
2.'dylbnb*lrm sml'z 'sjytnwyt.n'wxxxsjklxrxxxx
3.ytnbn*zrtb*l mls.hkrsyml'dnylmlqrt
sjxxxx
4.pqdhmpqdz
whxlxt'sjlmpqdxxx'sjyxqx'xsjxxnrsjpxxx
5.mls.krsymwpqdhtxxxsmlmbxlxthmpqdwxx'sjxxxd
6.*bdpmyw*bdmlqrt 'sj bnxxnsjmsj bn
rsjpytn mls. krsym bsjnt /// ///
7.lmlk mlkytn mlk kty wxxxxxl ksjm*
mlkrt ql? ybrkxxx
Een kruisje staat voor beschadigd.
In eerste instantie vertaalt CIS I als
volgt:
1.Die X ....mensis fa ....., anno III
regis Melekjatonis, ..........
2.Idalii, filii Baalrami. Statua hoec
(est) quam deit et erexit, et ....R..
3.jaton, filius Azratbaalis, ...domino suo Melqarto, ......
4.Curav .. hanc ...et ...
quae ad...quae......Resjef.....
5....Et curaverunt....
statuas .... et .... quae .....
6.Abdpumaeus et Abdmelqartus,ambo
filii..nisjemesji,filii Resjefjatonis,... anno VI
7.regis
Melekjatonis, regis Citii et [Ida]lii, quia audivit Melqartus vocem eorum,
benedicat
Na ampele overwegingen komt men echter
tot een nadere invulling met de volgende
vertaling:
1.Die X[VI] mensis fa[alot], anno III
regis Melekjatonis, [regis Citii et]
2.Idalii, filii Baalrami. Statua hoec
(est) quam dedit et erexit, et [renovavit
ttum], R[esjef‑]
3.jaton, filius Azratbaalis, [interpres
soliorum,] domino suo Melqarto, (quia)
au[diit vocem],
4.[Curavit(fieri)porticum hanc et gradus quae (sunt) ad porticum hanc,
sicut
mandatum ei) est,
Adonisjemesjus,[filius] Resjef[jatonis],
5.[interpretis soliorum.
Et curaverunt...statuas in gradibus porticus et ......sicut
mandatum (eis) erat,]
6.Abdpumaeus et
Abdmelqartus, ambo filii [Ado
[interpretis soliorum,]
anno IV
7.Regis Melekjatonis, regis Citii et
[Ida]lii, quia audiit Melqartus vocem eorum;
benedicat
[eis].
Op de 16e dag van de maand P*[LT, in
het] derde jaar van koning Milkyaton,
[koning van Kition en van] Idalion,
zoon van Baalram, werd dit beeld gewijd,
opgericht en vernieuwd {volgens de
voorschriften} door Re[sjef]yaton, zoon van
Azrutbaal, tolk bij de troon, voor zijn
heer Melqart (opdat) hij zijn [stem
hoort]. De zorg voor deze plaats, de
inspectie {portiek} (van datgene) is op
zich genomen door Adonsje[mesj, zo]on
van Resjefya[ton], tolk bij de troon. En de
zorg van de beelden en het standbeeld
bij de toegang van de inspectie {portiek}
en van de alta[ren] (van datgene) wordt
op zich genomen door Abdpumay en
Abdmelqart, alle twee zonen van
Adonsjemesj, zoon van Resjefyaton, tolk bij de
troon in het 6e jaar van de koning
Milkyaton, koning van Kition e van Idalion,
opdat Melqart hun stemmen hoort. Dat
hij hen wel doet.
Peckham plaatst deze inscriptie
overigens pas in 386 v.C.
Er is sprake van twee gebeurtenissen.
Eerst wordt in het derde jaar (390 v.C)
van Milkyaton het beeld van Melqart
opgericht, gewijd en vernieuwd. In het zesde
jaar (387 v.C) wordt er een ploeg
samengesteld, dat het heiligdom moeten
onderhouden.
Azrutbaal
V
Resjefyaton - - - -> tolk bij de troon
V
Adonsjemesj
V V
Abdpunay Abdmelqart
Verder is opmerkelijk, dat er een beeld
hersteld moet worden. Heeft dat wellicht
te maken met een mogelijke doortocht
van de troepen van Evagoras? Wat er
namelijk met het invasieleger van
Hecatomnus wordt in de overlevering niet
geheel duidelijk. Het schijnt, dat
Evagoras nog vrij spel heeft gehad en dat hij
zich dit jaar en volgende jaren alleen
maar versterkt. Wel duidelijk is, dat
Kition de uitvalsbasis voor de Perzen
is geworden.
Het is ook in dit jaar, dat Andragoras in
Lapethos op het eiland Cyprus wordt
afgelost Demonikos II.
Op het vasteland van Fenicië regeert
Baalshillem II te Sidon. Van de andere
Fenicische steden op het vasteland
hebben we geen idee.
Uit Kition komt een andere inscriptie.
P.Magnanini meldt: 375 v.C, maar dat moet
zijn: 390 v.C.
CIS
I 13:
1.[by]mm 20 lyrh. zbh. sjmsj bsjt 2
[....lmlk mlkytn mlk kty w'dyl mlkt z 'sj ytn
w]
2.yt.n' *bd'sr bn bd' bn yk[nsjlm *l
'sjty *l .....bt......bn....bn]
3.bd' lrbty l'm h'zrt ksjm[* ql tbrk]
[Op de d]ag 20 van de maand van de
zonoffers, in het jaar 2 [...van de koning
Milkyaton, koning van Kition en van
Idalion, werd dit beeld (dat wat) gewijd en]
opgericht door Abdosiris, zoon van
Bodo, zoon van Yako[nsjillem voor zijn vrouw
.... dochter .... zoon van] Bodo voor
hun vrouwe 'M‑HZRT opdat zij (hun) stemmen
hoort. Dat zij goed doet.
Yakonsjillem
V
Bodo
V
Abdosiris x ....?
389
4 wijding te Idalion.
‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑---------
In het vierde jaar van de regering van
Milkyaton komen we opnieuw een
inscriptie tegen en nu op het bovendeel
van een deur of portiek uit Idalion. Het
is een bilingue, zowel in Fenicisch als
in het Grieks - syllabisch‑ Cypriotisch.
Het gevonden blok heeft een
onregelmatige vorm. Datering volgens
P.Magnanini op 389 v.C. Volgens Peckham
in 388 v.C.
CIS I 89: KAI 39:
Die...mensis...], anno
quarto IV regis Melekjatonis, re[gis]
[Citii et Idalii.
Simulacrum] hoc (est) quod dedit et statuit dominus noster
Baalra[mus],
[filius Abdmeleki, deo
suo] Resjef‑Mikal, quia audiit vocem ejus; benedicat.
[bymm ? lyrh. ?] bsjnt
'rb*=4 lmlk . mlkytn [mlk]
[kty w'dyl] 'z 'sj ytn
wyt.n' . 'dnn b*lr[m]
[bn 'bdmlk l'l]y lrsjp mkl
. k sjm* ql ybrk
[Op
de dag ? van de maand?] in het vierde jaar van de koning Milkyaton,[koning
van Kition en Idalion]. Dit [beeld]
(dat wat) werd gewijd en opgericht door onze
heer Baalr[am], zoon van Abdmilk voor
zijn god] Resjef‑Mikal, opdat hij (zijn)
stem zal horen. Dat hij hem wel doet.
De Griekse versie geeft een lichte wat
andere invulling, waarbij andere
gedeelten al dan niet leesbaar zijn:
[In het vierde jaar toen] koning
Milkjaton over Kition en Edalion regeerde
(onophoudelijk?) tot de laatste dag van
de periode van de vijfde dag van de
dagen (ingelast?), werd dit beeld
opgericht door de prins [Baalrom] (zoon) van
Abdimilk voor Apollo van Amyklai, opdat
later diegene het gewenste zal bezitten;
in goed geluk.
De Grieken en Cyprioten noemen Resjef‑Mikal:
Apollo Amyklai.
Verder blijkt, dat er een vorst (va‑na‑xe)
Baalram is, die de zoon is van
Abdmilk. Het is erg voor de hand
liggend, dat dit de vader van Milkyaton is, die
dus nog steeds leeft en dus bij leven
zijn kroon aan zijn zoon overdroeg!
Abdmilk
V
Baalram
V?
Milkyaton
In Athene tracht Thrasyboulos het
Attische zeerijk weer te herstellen. Om dat
gevaar te bezweren zoeken de Perzen
toenadering tot Sparta. Artaxerxes II
ontvangt de Spartaanse gezant
Antalkidas. In Salamis bereidt Evagoras zich
verder voor op de komende confrontatie
met de Perzen en hij schijnt zelfs
enige Fenicische steden van het
vasteland mee te krijgen.
Tenslotte is er uit dit jaar dan nog
een fragment bekend: CIS I 78:
…[in het jaar]…4 van de koning
MLK[YTN]….
388
5 De expeditie van Chabrias?
‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑---------------
Moeten we in dit jaar de expeditie van
Chabrias plaatsen? Het is een van de
laatste pogingen van Athene om de
Fenciërs uit Kition weg te krijgen. Dit jaar
komt in aanmerking, omdat in 387/6 de
z.g. Koningsvrede tot stand kwam en de
vijandelijkheden dus voorlopig werden
gestaakt. In de toelichting op de
catalogus I FENICI (1988) gaat men er
op blz 165 van uit, dat Chabrias door de
Atheners met 10 schepen er op uit wordt
gestuurd om Melekiathon uit Kition te
verdrijven en daar Demonikos op de
troon te zetten. De poging mislukt in ieder
geval, maar V.Karageorghis beweert in
“Kition” (1976) op blz 114, dat de
staatsgreep wel degelijk succes had en
dat Demonikos na de vrede van Antalcides
vervangen werd door dan al Pumayyaton.
Deze bewering is overigens in
tegenspraak met het gestelde op blz 116
over Pumayyaton. Zelfs, als zou de
staatsgreep geslaagd zijn, dan nog komt
Milkyaton gewoon weer terug. We kennen
namelijk inscripties, waarin hij in
zijn 17e en 30e regeringsjaar nog wordt
genoemd!
Evagoras overigens, de vriend van
Athene, kan bij deze uiteindelijk mislukte staatsgreep een
rol gespeeld hebben. Over welke
Demonikos hebben we het hier? Is het de net in
functie zijnde koning van Lapethos?
Wellicht is in dit jaar ook de
inscriptie CIS I 91 te plaatsen
(Peckham in c.386 v.C, waarbij
eveneens een strijdperk te melden is:
sml . 'z 'sjytn . mlk . mlkytn .mlk kty
. wxxxxxxxxxxxx
rsjp . mkl . ns.h.t . 't . xxxy .
hys.'m . w*zrnm . xxxxxxx
Statua hoec (est) quam dedit rex Melekjaton, rex Citii et [Idalii,
filius
Baalrami, deo suo]
Resjef‑Mikal. [Vici cum favore ejus
rebellantes et socios eorum]...
Dit
beeld werd gewijd door koning Milkyaton, koning van Kition en [Idalion, zoon
van Baalram voor zijn god] Resjef‑Mikal.] {naar Krahmalkov‑>}.Ik versloeg mijn
vijanden, die met hun bondgenoten naar
voren kwamen.]
387
6 Vrede van
Antalcidas/Koningsvrede.
‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑--------------------
Ionië en Cyprus vallen weer geheel
onder de Perzische koning. Milkyaton kan
opgelucht even adem halen, maar niet
voor lang, want in Salamis huist nog
Evagoras, die de strijd niet opgeeft
tegen de Perzen. Hij krijgt daarbij steun
uit Egypte.
386
7 De Kyprische expeditie van
Artaxerxes II.
‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑---------------------
Nu het vrede met de Grieken is, heeft
Artaxerxes de handen vrij voor de rebel
Evagoras. Diodoros (XV 2) meldt een
enorme strijdmacht:
leger: 300.000 man o.l.v. Orontes
vloot: > 300 triremen o.l.v.
Tiribazus
Zij komen uit Phocaea en Cymè,
bevoorraden zich in Cilicia en steken dan over
naar Cyprus. Waarschijnlijk gaan ze in
het Kition van Milkyaton aan land.
Evogoras heeft echter een alliantie
gesmeed met Acoris (Hacori) van Egypte en
die stuurt hem versterkingen.
Hecatomnus van Carië, die eerder al de opstand had
moeten dempen, werkte echter in het
geheim met Evagoras samen. Hij krijgt veel
geld om huurlingen voor Evagoras te
werven. Evagoras beheerste o.a. ook Tyrus.
Hij had nu een vloot van 90 triremen,
waarvan 20 uit Tyrus en 70 uit Cyprus.
Salamis zelf bracht een legertje op de
been van 6000 man, maar hij had veel
meer troepen van de bondgenoten. Ook de
koning van de Arabieren stuurt hem
huurlingen. Op het land weet Evagoras
eerst nog een kleine overwinning te
behalen (Diod.).
Evagoras weet ook bevoorradingsschepen
van het Perzische leger te
onderscheppen, waarna de kooplieden het
niet aandurven nog verdere schepen te
zenden. Het gevolg daarvan was weer,
dat er een voedseltekort op het eiland
ontstond. Bij de huurlingen van de
Perzen komt het daardoor tot een revolte,
maar die wordt onderdrukt door Glos van
de vloot. De gehele Perzische vloot
wordt dan ingezet om voedsel in Cilicia
op te halen, maar hetzelfde doet dan
Acoris van Egypte in de richting van
Salamis. Evagoras rust nog eens 60 schepen
extra uit en ontvangt er 50 van Acoris. Hij heeft dan 200 schepen en
daar
durft hij wel een zeeslag mee aan. Hij
doet dat op met moment, dat de
Perzische vloot aan hem voorbij vaart
op weg naar Kition.
In het begin heeft deze overval wel succes,
maar admiraal
Glos herschikt zijn schepen en behaalt
uiteindelijk toch de overwinning. Vanuit
Kition wordt dan de belegering van
Salamis georganiseerd.
385
8 Het vervolg van de Perzische
expeditie.
‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑---------------------‑‑
Evagoras laat Salamis even voor wat het
is en hij draagt het commando tijdelijk
over aan zijn zoon Pnytagoras. Althans
volgens Diodoros, maar moet dit niet
Nikokles zijn? Hoe dan ook, Evagoras
wendt voor zich te willen onderwerpen als
een koning voor een koning, maar
Tiribazus wijst een dergelijke
gelijkwaardigheid aan de Grote Koning
af. Dan krijgen de 2 Perzische
bevelhebbers onderling ruzie. Orontes
weet Tiribazus zwart te maken aan het hof
van Artaxerxes en hij krijgt vervolgens
het oppercommando. Evagoras is dan weer
teruggekeerd in Salamis en leidt met
verve de weerstand tegen de belegeraars.
Daarbij komt, dat de soldaten van
Tiribazus mokken om hun leider en
insubordinatie plegen. Dan accepteert
Orontes maar de eerdere vredesbepalingen
van Evagoras.
Glos echter, die getrouwd was met de
dochter van Tiribazus, vreest ook in
ongenade te vallen en besluit te
rebelleren. Hij sluit een alliantie met Acoris
en probeert de Spartanen over te halen
zich tegen Perzië te keren. Glos zal
overigens in 383 v.C vermoord worden,
waarna Tachos het bevel over de
rebellerende vlootbemenningen overneemt
in Leucè.
C.Oldfather stelt in een note op blz
349, dat de oorlog echter pas in 380 v.C
eindigde, maar boek XV van Diodoros
slaat op het jaartal 385 v.C.
Vanuit ditzelfde jaar is een man
Balsamon (=B*lšm) bekend uit Ledra in het centrum
van het eiland Cyprus. Zijn naam staat
op een muur in Karnak (Egypte).
384
9 Golgoi.
‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑-------
Deze plaats ligt halverwege Salamis en
Kition. We weten, dat de Feniciërs er al
eeuwen lang een vestiging hadden. We
vinden er ook een mijn in de buurt. Het is
de vraag, of Golgoi in deze periode bij
Kition behoorde. Er is geen enkele koning
van Golgoi bekend. Wel zijn er veel
Grieks-syllabische inscripties gevonden. De
Fenicische betrokkenheid blijkt uit een
fragment van een beeld met een inscriptie:
CIS I 96 en een amfoor met een
inscriptie daarop geschilderd.
383
10 Soloi.
‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑-----
Soloi behoorde tot de alliantie, die
weerstand bood aan Evagoras. In het verdere
verloop van de oorlog komt de plaats op
de westkust van Cyprus eigenlijk niet
meer in beeld. De stad is vrijwel
geheel Hellenistisch van aard. Wel is op 2 km
afstand in een paleis te Vouni een
vondst gedaan van 2 vazen met daarop in het
Fenicisch: LMLK.
382
11 Amathos.
‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑----------
Amathos behoorde tot de alliantie, die
weerstand bood aan Evagoras. In het
verdere verloop van de oorlog komt de
plaats op de westkust van Cyprus
eigenlijk niet meer in beeld. Men sluit
niet uit, dat dit de Qarti-hadasjti is, die
in diverse inscripties wordt genoemd.
Verder duikt er de Adonis als godheid op,
hetgeen op een verbinding met Byblos
wijst. De belangrijkste godheid wordt
echter Aštarte de Cypriotische genoemd,
ofwel Aphrodite van Cyprus.
381
12 Enkomi.
‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑--------
Deze plaats ligt onder de rook van Salamis. We weten, dat het een van de
oudste
Fenicische plaatsen van Cyprus is. In
deze periode moet het echter definitief
door Salamis zijn opgeslokt. Dat geldt
ook voor het eveneens vlakbij gelegen nog
oudere Alasia.
380
13 Einde van de oorlog op
Cyprus.
‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑-------------------‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑
In dit jaar eindigt de strijd op
Cyprus. Evagoras blijft nog steeds in functie.
Milkyaton kan zich met andere zaken dan
oorlog gaan bezig houden. De voorspoed
in zijn koninkrijkje schiet omhoog. Er
verschijnen zilveren munten.
379
14 Hygiëne.
‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑---------
Gebeurtenissen
omtrent Kition precies in dit jaartal zijn niet bekend, maar in zijn
algemeenheid is wel het volgende te vermelden:
Begin van de Olynthische oorlog tussen
Thebe en Sparta.
Op Cyprus blijft het vredig. Milkyaton
laat in deze jaren de hygiënische
toestanden in zijn stad duidelijk
verbeteren door de aanleg van een
rioolsysteem.
378
15 Heiligdommen.
‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑------------
Gebeurtenissen
omtrent Kition precies in dit jaartal zijn niet bekend, maar in zijn
algemeenheid is wel het volgende te vermelden:
Stichting van de tweede Attische
zeebond.
Milkyaton laat in deze jaren veel
verbeteren aan de heiligdommen op de z.g.
Bamboula heuvel.
377
16 Asjtarte‑tempel.
‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑-----------
Gebeurtenissen
omtrent Kition precies in dit jaartal zijn niet bekend, maar in zijn
algemeenheid is wel het volgende te vermelden:
Tussen 450 en 312 v.C komt de vierde
Asjtarte tempel tot stand. Ongetwijfeld
heeft Milkyaton daar ergens in deze
jaren een bijdrage aan geleverd. Deze tempel van
Aštarte is 17m bij 8m en eigenlijk de
kleinste van de vier. In de tempel zijn veel beeldjes
van godinnen gevonden. Bovendien is er
een inscriptie, waarin de tarieven voor het
gebruik van tempel zijn opgenomen.
376
17 wijding te Tamassos
‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑--------------
Een bilingue uit het 17e regeringsjaar
van Milkyaton werd in het heiligdom van
Apollo te Tamassos bij Phrangissa
gevonden. Tamassos is een oude mijnbouwstad
van de Feniciërs, zodat het niet
verwonderlijk is, dat ook hier we een inscriptie
terugvinden met de vermelding van
Milkyaton. Hoort de plaats ook bij het
koninkrijk van Milkyaton. Het is de
vraag, want pas in 350 v.C horen we, dat
Pumayyaton de plaats kan kopen van
Pasikypros, de koning van Amathos!
Magnanini zet de datering op c.375 v.C.
Het bevindt zich in het British Museum.
RES
1213:
1.bymm 16 lyrh. p*lt bsj[n]
2.t lmlk mlky[tn mlk k]
3.ty w'dyl sml 'z 'sj ytn *b
4.dssm bn ... s l'dny lrsjp '
5.lhyts
hndr 'sj ndr ksjm*
6.h' ql ybrk
Op de 16e van de maand P*LT in het 17e
jaar van Milky[aton, koning van Ki]tion
en van Idalion werd dit beeld gewijd
door Abdsasm, zoon van ...S voor zijn heer
Resjef, LHYTS. De wens te krijgen wat dat betreft, aangezien hij (zijn)
stem
gehoord heeft. Dat hij hem wel doet.
In het Cypriotisch wordt het iets
anders:
a‑tti‑ri‑a‑se‑o‑nu to‑ne‑to‑
ke‑ne‑a‑pa‑sa‑so‑mo‑se‑o‑sa‑
ma‑vo‑se‑to‑i‑a‑po‑l‑ni‑to‑i‑
a‑la‑si‑o‑ta‑i‑i‑tu‑ka‑i.
Dit
beeld werd gegeven door Apsasomos, (zoon) van Samas aan Apollo, de
Alasioot; in welzijn.
....S Samas
V V
Abdsasm Apsasomos
LHYTS is een leenwoord uit het Grieks
(=Alasiotas) en dit kan wel eens een verre
herinnering zijn aan de oude stad Alasia.
375
18 Salamis.
‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑---------
Evagoras wordt vermoord. Zijn zoon
Nikokles I volgt hem op.
Milkyaton is verlost van een grote
vijand, maar zijn zoon schijnt niet erg veel
beter te zijn volgens een bron. Een
andere bron heeft het juist over een
rechtschapen mens.
374
19 Egypte.
‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑-------
Gebeurtenissen
omtrent Kition precies in dit jaartal zijn niet bekend, maar in zijn
algemeenheid is wel het volgende te vermelden:
Artaxerxes II poogt vergeefs Egypte
weer onder controle te krijgen.
Met dit
land zal Kition niet veel contact gehad hebben. De handel zal zich
eerder op het
Perzische rijk gericht hebben.
373
20 Sidon & Tyrus.
‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑---------------
Gebeurtenissen
omtrent Kition precies in dit jaartal zijn niet bekend, maar in zijn
algemeenheid is wel het volgende te vermelden:
In Sidon komt omstreeks deze tijd
Abdasjtarte I aan de regering. Abdasjtarte noemt zich
Straton en wordt de philhelleen
genoemd. Het voorkomen van de god
Esjmoen geeft
een indicatie, dat er een bijzondere
relatie lag. De oude binding met Tyrus zal na de
periode Evagoras wel weer aangehaald
zijn. Overigens zijn uit deze periode geen
Tyrische koningen bekend!
372
21 Byblos.
‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑----
Gebeurtenissen omtrent Kition precies in dit
jaartal zijn niet bekend, maar in zijn algemeenheid is wel het volgende te
vermelden:
In Byblos begint omstreeks deze tijd de
regering van Batnoam.
371
22 Hellas.
‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑-‑‑‑‑‑‑---
Gebeurtenissen
omtrent Kition precies in dit jaartal zijn niet bekend, maar in zijn
algemeenheid is wel het volgende te vermelden:
Slag bij Leuctra: Sparta verslagen door
Epaminondas van Thebe. Het begin van een
kortstondige Thebaanse hegemonie over
Griekenland.
370
23 Idalion.
‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑----
Gebeurtenissen
omtrent Kition precies in dit jaartal zijn niet bekend, maar in zijn
algemeenheid is wel het volgende te vermelden:
In Idalion bevindt zich een groot
administratief gebouw uit de 4e eeuw v.C. Hier zijn ook
groepen Fenicische inscripties gevonden
met een economisch karakter. Zie: The Kingdom
of Idalion in the Light of New
Evidence, M.Hajicosti, BASOR 306.
De
economische betekenis van Idalion ligt vooral op het vlak van de landbouw.
369
24 Kosmopolitisch.
‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑----------------
Gebeurtenissen
omtrent Kition precies in dit jaartal zijn niet bekend, maar in zijn
algemeenheid is wel het volgende te vermelden:
Zoals zoveel Fenicische steden is ook
Kition een kosmopolitische stad. Dit is ook zichtbaar
in de diverse inscripties. Weliswaar
stammen onderstaande uit de 5e eeuw v.C, maar het
geeft wel een goed beeld hoe het ook in
de 4e eeuw v.C is geweest:
Note sur des inscriptions phéniciennes
de Kition et Kato Paphos, E.Puech, Semitica XXXIX
Stèle I: Aan Muttun*aštart, zoon van
*Azaryahu, zoon van Mattan (?), zoon van šallum/šillem
Stèle III: Aan Ešmun, zoon van
Ba’alram, zoon van Ba’al*amas, zoon van Mula de Hettiet.
De Joodse en Hettietische inbreng en
assimilatie met de Fenicische cultuur is duidelijk.
368
25 Tripolis
‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑-----
Gebeurtenissen
omtrent Kition precies in dit jaartal zijn niet bekend, maar in zijn
algemeenheid is wel het volgende te vermelden:
In de 4e eeuw v.C stichten Tyrus,
Sidon en Aradus gezamenlijk een plaats van overleg. De
plek wordt door de Grieken Tripolis
genoemd. Allereerst is het merkwaardig, dat Byblos niet
meedoet, maar ook Kition ontbreekt.
Wellicht gebeurde dat onder de vlag van Tyrus?
367
26 Tamassos
‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑----------
Gebeurtenissen
omtrent Kition precies in dit jaartal zijn niet bekend, maar in zijn
algemeenheid is wel het volgende te vermelden:
De economische betekenis van Tamassos
ligt vooral in de aanwezigheid van de kopermijnen.
Zie: Atheneus IV 167c: Les
Deipnosophistes.
366
27 Satrapenopstand.
‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑
Straton I van Sidon doet mee met de
Satrapen. Wanneer de opstand verloopt wordt
hij door zijn eigen vrouw
vermoord. Het schijnt, dat Milkyaton
zich ook buiten deze
perikelen weet te houden.
365
28 Numismatiek.
‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑--------------
Tegen het eind van de regering van
Milkyaton verschijnen er zelfs gouden munten.
Zie: Babelon 755
(4x), Cooke 149 en Hill Cyprus
364 29
Religie.
‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑-----
Gebeurtenissen
omtrent Kition precies in dit jaartal zijn niet bekend, maar in zijn
algemeenheid is wel het volgende te vermelden:
Het is opvallend, dat bij de wat
grotere inscripties uit Idalion en Tamassos
vooral de godheid Resjef in beeld komt.
Bij de kleinere inscripties uit vooral
Kition is het vooral Esjmoen. Dat
laatste wijst toch ook op een relatie met
Sidon. Het is verder opmerkelijk, dat
nog in de 5e en 4e eeuw v.C de oude godin
Anat van Oegarit en Kanaän op Cyprus
genoemd wordt.
Hoofdgoden van Kition zijn echter
Heraclès-Melqart en de dea Tyria gravida.
363
30 wijding te Tamassos.
‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑--------------
In het heiligdom van Apollo te Tamassos
bij Phrangissa is een bilingue gevonden,
waaruit blijkt, dat Milkyaton met zijn
30e regeringsjaar bezig is. Datering Magnanini:
363 v.C. De inscriptie bevindt zich in
het British Museum.
RES 1212: KAI 41:
1.sml 'z 'sj ytn wyt.n
2.' . mnh.m . bn bnh.dsj bn mn
3.h.m bn *rq l'dny l[rsj]p
4.'lyyt byrh. 'tnm bsjnt
5.sjlsjm 30 lmlk mlkytn . mlk
6.kty w'dyl . k sjm* . ql . ybrk
Dit beeld werd gewijd en opgericht door
Menahem, zoon van Benhodesj, zoon van
Menahem, zoon van *RQ voor zijn heer
[Resj]ef ‑ Eleios in de maand 'TNM in het
30e jaar van de koning Milkyaton, koning van
Kition en Idalion, opdat hij zijn
stem hoort. Dat hij hem goed doet.
In het Cypriotisch gaat het als volgt:
to‑na‑ti‑ri‑a‑ta‑ne to‑nu . e‑to‑ke‑ne
ka‑se
. o‑ne‑te‑ke‑ne . ma‑na‑se‑se
o no‑me‑ni‑o‑ne . to‑i ti‑o‑i
to‑i a‑pe‑i‑lo‑ni‑ . to‑i
e‑le‑i‑
ta‑i‑i
tu‑ka‑i
Met andere woorden:
Dit beeld werd gegeven en opgericht
door Manases, (zoon) van Nomenios voor de
god, aan Apollo (Apeilon) van Helos; in
welzijn.
Eleios is een
leenwoord uit het Grieks (=Helos).
*RQ
V
Menahem
V
Benhodesj =
Nomenios
V V
Menahem =
Manases
362
31 In het laatste regeringsjaar.
‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑--------------
Het (regerings)leven van Milkyaton
kabbelt naar het einde. Zo geweldadig als dat
begon, zo vredig eindigt het. Het moet
na een moeizaam begin uiteindelijk een
periode van grote welvaart zijn
geweest. Diverse bevolkingsgroepen woonden in
zijn koninkrijk op vreedzame wijze bij
elkaar. Een multi‑etnisch paradijs is
wellicht wat overdreven
(Cl.Baurain/A.Destrooper‑Georgiades) net zo min als hun
typering van een KULTURKAMPF op het
gehele eiland Cyprus in deze tijd (Krings,
Leiden 1995).
361
32 Troonsafstand met losse
eindjes.
‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑------------------------------------
Wellicht overlijdt Milkyaton, of hij
geeft de troon vrijwillig over aan zijn zoon:
Pumayyaton. Milkyaton laat een
welvarende stadsstaat na. Wellicht leeft dan al de
vader van Zenon, de stichter van het
stoïcisme in Kition. Hij heet Mnaséas en hij moet
een rijk koopman geweest zijn. De
economie van Kition drijft op het koper van Tamassos
en de landbouwproducten van Idalion.
Dat wordt overzee vervoerd via een afgesloten
haven (Strabo XIV 682) naar o.a. Athene
(notabene de vijand), Carthago en helemaal
naar de Zwarte zee (Zie: Demosthènes
in: tegen Lakritos 33).
Er blijven nog wat gehavende
inscripties van of over Milkyaton over, zoals CIS I 18:
[ko]ning MLKYTN, ko[ning en CIS I 80:
…[ko]ning M[LKYTN], maar de exacte datering
blijft ongewis.
Samenvatting:
a.Er zijn twee duidelijk verschillende periodes in de regering
van Milkyaton aanwijsbaar:
ð
de
‘oorlogs’periode 392-380, w.v. maar een paar jaar echt oorlog
ð
de
vredesperiode 380-361 met opbouw en welvaart
b.Kition en Idalion vormen de basis voor het koninkrijk van
Milkyaton, maar zijn invloed is op een of andere manier
(diplomatie+inscripties) ook aanwezig in Amathos, Tamassos en Golgoi.
c.Inscripties van enige allure zijn veelal bilingues vanwege de
sterke Cypriotische en Griekse aanwezigheid in zijn koninkrijk.
d.De politiek van Milkyaton is constant pro-Perzisch.
Literatuur.
‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑
‑ G.Hill, BMC. Cyprus London
A Catalogue of Greek Coins in
the British Museum
‑ V.Karageorghis, Kition, London
‑ Peckham, Development of the late
Phoenician Scripts. blz 17‑22.
Bull.1969. Syria
‑ C.H.Oldfather, Diodorus Siculus, Cambridge
‑ M.Yon, Kition‑Bamboula 1984.
Archaeology in Cyprus 1960‑1985, Nicosia
‑ Dictionnaire de la civilisation
phénicienne et punique, E.Lipinski (red).
‑ Monete di Kition del museo civico di Bologna
- Note sur des inscriptions
phéniciennes de Kition et Kato Paphos, E.Puech, Semitica XXXIX
- The Kingdom of Idalion
- P.Magnanini, Le iscrizione fenicie
dell’oriente, Roma 1973.
- CIS I
H.R.van
Diessen
Apeldoorn,
september 2004.
See for
more information and in the English language:
Geen opmerkingen:
Een reactie posten