HASDRUBAL
*zrb*l (fen‑pun), As(d)rubas,
Ozerbalos (gr), (H)asdrubal, Az(z)rubal,
Azdrubal, Azrubalis (lat). Er is een
verschil tussen AZRUBAAL en
AZORBAAL/OZERBAAL, maar qua betekenis
komt het neer op hetzelfde.
Betekenis: Baal is een hulp, Baal
helpt, hulp van Baal, Baal help!
De naam Hasdrubal komt bij de Puniërs
veelvuldig voor.
Fenicisch 6x
Punisch 720x
Neopunisch 13x
‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑‑
Totaal 749x
Als *zrtb*l (IZRATIBAAL) komt de naam
in Fenicisch nog 2x voor (Baal is
mijn hulp). Zie: Krahmalkov, blz 365.
Inscriptions, Rome
Zie:
K.Jongeling, Names in Neo‑Punic Inscriptions, 1984, R.U.Groningen.
Tussen (haakjes) de nummering in de
Dictionnaire Lipinski. Tussen
{accolades} staat de nummering van
Paulys encyclopedie 1912.
In Romeinse cijfers de volgorde
alhier.
Azrubaal I
Te Byblos is een inscriptie op een
spatel gevonden bij de tempel voor de
"dame" van Byblos. Datering
11e/10e eeuw v.C. Zie:Magnanini blz 32.Alleen de laatste letter (y) van de eerste naam is leesbaar. Het lijkt
een oproep te zijn om een twist bij te leggen.
Azrubaal II
Op een inscriptie eind 9e eeuw v.C is
de naam vermeld samen met die van
Adonbaal. De herkomst is onzeker,
maar stamt in ieder geval uit het gebied van Syrië/de Libanon. De inscriptie dook op in een collectie uit
Damascus. Zie: Magnanini blz 32.
c.925 'dnb*l
Adonbaal
V
c.900 *zrb*l
Azrubaal
Ozerbaal III
Koning van een Fenicische stad vanuit
de 8e of 7e eeuw v.C. Welke is tot
op heden niet achterhaald. Hij wordt
genoemd op een zegelinscriptie van een van zijn hoogwaardigheidsbekleders (l*zm *bd *zrb*l). Zie Catalogus
(6) van Bordreuil. In het grieks wordt hij OZERBALOS genoemd.
Hasdrubal IV (1) {1}
Zoon (of kleinzoon?) van Mago (1) in
de 6e eeuw(ca.520). Hij verovert
een aanzienlijk deel van Sardinië,
maar sterft daar aan een verwonding (Just.XIX 1,2). Hij was 11 maal 'dictator' en triomfeerde 4 maal. Nadat
hij zwaar gewond was geworden droeg hij het opperbevel over aan zijn
broer Hamilcar (Just.XIX 1,2‑4). Door zijn optreden kon Carthago tot 238
v.C over het eiland Sardinië blijven regeren (Just.XIX 1,7.19).
Hasdrubal V {2}
Zoon van de vorige Hasdrubal. Is bevelhebber in de 5e eeuw van Carthago
(Just.XIX 2,1‑6). Hij treedt op met zijn broers Hannibal en Sapho.
Wellicht zit hier een verwarring met de vorige Hasdrubal!
Hasdrubal VI
De naam komt voor op een inscriptie,
die in de tuin Birochi te Cagliari
werd gevonden. De zijkant is helaas
afgebroken, waardoor we niet zeker weten, of het een doorlopende genealogie is, of een opsomming van namen
van personen uit dezelfde periode. De inscriptie werd gemaakt in de 3e
eeuw v.C door Esjmoenyaton en ...bmqr. Als er inderdaad sprake is van
een doorlopende genealogie van met name Esjmoenyaton, dan zou het
volgende beeld kunnen ontstaan:
c.525 Magon
hoofd van de priesters
V
c.500 Hasdrubal
V
c.475 Bodmelqart x *b...
V
c.450 Germelqart
V
c.425 bd*
V
c.400 Magon x *ms.'
V
c.375 ? x knsjy
V
c.350 Arisj
V
c.325 Arisj x ...mlqrt
V
c.300
Mattan
V
c.275 *bd'..x..b]mlqrt
V
c.250 Esjmoenyaton
In dit geval moet deze Hasdrubal dus
omstreeks 500 v.C thuishoren bij
normale cycli van c.25 jaren. Een dergelijke
lange stamboom is echter vrij ongebruikelijk om die op inscripties terug te vinden. Bovendien
worden de echtgenoten hoogst zelden weergegeven. Voor een enkele
genealogie pleit het feit, dat diverse namen meer malen terugkomen,
zoals de Melqarts, Magon, Arisj.
Het is ook opmerkelijk, dat het begin van de stamboom aansluit bij
gesignaleerde historische personen (Mago+Hasdrubal1) uit de 6e eeuw v.C.
Bovendien speelt in beide gevallen het eiland Sardinië een belangrijke
rol. Het kan toeval zijn, maar het blijft opmerkelijk.
Niettemin is het aannemelijker, dat diverse families in ongeveer
dezelfde periode (3e eeuw v.C) zijn weergegeven. In dat laatste geval
kan deze Hasdrubal tot de 5e te onderscheiden familie behoren.
1e familie:
c.325 Arisj
V
c.300 Mattan
V
c.275 *bd'..x..b]mlqrt
V
c.250
Esjmoenyaton
2e familie
c.300 knsjy
V
c.275 Arisj
V
c.250 ...mlqrt
3e familie
c.275 *ms.'
V
c.250 .....
4e familie
c.325 Bodmelqart
V
c.300 Germelqart
V
c.275 bd*
V
c.250 Magon
5e familie
c.300 Magon
hoofd van de priesters
V
c.275 Hasdrubal
V
c.250 *b...
Overigens
zijn er ook nog andere (tussen)oplossingen denkbaar.
Azrubaal VII
Op de tempel van Osiris in Abydos (Egypte)
zijn vele graffiti
aangebracht. Datering 5e‑3e eeuw v.C.
Hieronder komen we ook de naam na Azrubaal tegen. Zie Magnanini blz 67. Wanneer als uitgangspunt het
jaartal 350 v.C wordt gekozen, dan ontstaat de volgende stamboom:
c.400 *zrb*l
Azrubaal
V
c.375 mtny
Matany?
V
c.350 'sjmn'dny
Esjmoenadony?
Azrutbaal VIII
Op de tempel van Osiris in Abydos
(Egypte) zijn vele graffiti
aangebracht. Datering 5e‑3e eeuw v.C.
Hieronder komen we ook de naam na Azrutbaal tegen. Zie Magnanini blz 67. Wanneer als uitgangspunt het
jaartal 350 v.C wordt gekozen, dan ontstaat de volgende stamboom:
c.375 *zrtb*l Azrutbaal
V
c.350 *bdssm
Abdsasm
Hasdrubal IX (2) {3}
Een Carthaagse generaal tijdens de
veldtocht in 342 v.C tegen Timoleon van
het Carthaagse leger naar de ondergang aan de Crimisos op Sicilië. Over de
datering bestaat verschil van mening. Meltzer houdt het op het jaar 343 en
Beloch en Freeman rekenen naar het jaar 339 v.C. Volgens Plutarchus vond de
veldslag plaats op de 27e Thargelion (2e helft van juni).
Beloch vermoedt, dat de plaats van de veldslag die van de Fiume freddo is
tussen Calatafimi en Alcamo. Anderen (Holm, Freeman & Meltzer) houden het op de
zuidelijke Crimisos, een zijrivier van de Hypsas (=Belice) in de buurt van
Selinous. Zowel Hamilcar (2) als Hasdrubal (2) worden afgelost door Gersakon
(3), de zoon van Hanno (9). Zie Diod.XVI 81,3. Van de Hamilcar V (2) zijn verder
geen gegevens of familieleden bekend.
Azrubaal X
Inscriptie te Tharros op Sardinië
vermeldt de naam. Datering 4e eeuw
v.C. Zie: Amadasi blz 103. Het is het
graf van b*l'zbl, de echtgenote van Azrubaal. Met 350 v.C als uitgangsdatum:
c.375 mqm
V
c.350 *zrb*l x b*l'zbl
Azrubaal XI
In Carthago vinden we een inscriptie
van omstreeks 350 v.C, die
opgesteld werd door een Arzubaal. Hij
was de zoon van Bodasjtarte en zijn grootvader heette Maharbaal.
Azrubaal XII
Een wijdingsinscriptie aan Melqart te Tharros uit de 3e‑2e eeuw v.C De
wijding werd gedaan door h.my, maar tot zijn voorouders kan ook een
Azrubaal gerekend worden. Met als uitgangsdatum 200 v.C ontstaat
mogelijk de volgende stamboom:
c.325 h.my
V
c.300 *zrb*l
azrubaal
V
c.275 grskn
gersakon
V
c.250 mhrb*l
maharbaal
V
c.225 ...... ?
V
c.200 h.my
Alle genoemde personen zijn overigens
suffeten. Bovendien worden er ook
suffeten genoemd van een qrth.dsjt.
Indien daar Carthago mee bedoeld is, dan kan de datering wellicht nog 50 jaar eerder uitvallen, aangezien
Tharros in 238 v.C overging in Romeinse handen. Zie Amadasi blz 109‑110.
Hasdrubal XIII (3) {4}
Zoon van Hanno. Bevelhebber van het
Carthaagse leger in de strijd tegen
Regulus. Hij wordt bij Adyn verslagen
in 256 (Zonaras VIII 13). Toch zet hij na de hulp van Xanthippus in Afrika de strijd verder op Sicilië. Hij
verovert Akragas (Diodoros XXIII 18), maar lijdt in juni 251 v.C (?)
voor Panormus een grote nederlaag (Polybios I 40,1 + Diodoros XXIII 22).
In Carthago wordt hij daarop terechtgesteld. (Zonaras VIII 14).
Hasdrubal XIV de luisterrijke (4)
{5}.
Schoonzoon van Hamilcar Barcas. Tegen
het einde van de 1e Punische
oorlog is hij de volksleider in
Carthago (Appianos Iber.4). Volgens een bericht van Livius (XXI 2,3) en Nepos (Hann.3) zou hij een ontoelaatbare
relatie met Hamilcar hebben gehad. Hij trouwt niettemin een van zijn
dochters. Hij gaat in 237 mee naar Spanje en volgt Hamilcar Barcas in
229 op (Polybios II 1,9). Hij is in 228/227 de stichter van Carthago‑
Nova (Polybios II 13,2) en sluit het Ebro‑verdrag in 225 met de Romeinen
(Polybios II 13,7). In 221 wordt hij vermoord (Polybios II 36,1‑2).
Tussen de bedrijven door onderdrukt hij in Afrika ook nog een Numidische
opstand (Diodoros XXV 10). Hij huwt een Spaanse prinses (Diodoros XXV
12) en bereikt veel met diplomatie. Zijn positie in Spanje grensde aan
koningsschap. Hij bouwt in Carthago‑nova zijn eigen paleis. Hij geeft
geld uit, waarop hij staat afgebeeld in hellenistische stijl met een
diadeem. Zie:E.S.G.Robinson, Punic Coins of Spain,
Hasdrubal XV {6}
Een lid van de Barcidische partij,
die in 218 vermoedelijk gepleit heeft
voor een confrontatie met de Romeinen
[Zonar VIII 22]. Dit gebeurde toen het oorlogsgezantschap van de Romeinen in Carthago verscheen om
genoegdoening te eisen.
Hasdrubal XVI (5) {7}
Zoon van Hamilcar Barca en broer van
Hannibal & Mago. Hij volgt in 218
Hannibal Barcas op als bevelhebber
over Spanje (Polybios III 33,6 + Livius XXI 22,1‑4). Hij ijlt zijn verslagen onderbevelhebber Hanno te
hulp in Noord‑Spanje en behaalt een overwinning (Polybios III 76,8‑12 +
Livius XXI 61,2‑3). In 217 valt hij samen met Hamilcar (vloot!) opnieuw
noord‑Spanje aan. De vloot wordt verslagen, Hasdrubal weet wel over de
Ebro te komen, maar moet omkeren vanwege een Iberische opstand, waarbij
hij 19.000 man verliest! (Polybius III 95,1‑96,6 + Livius XXII 19,1‑
20,2/21,1‑8). In 217 heeft hij ook te maken met nieuwe problemen:verraad
van Abilux en Bostar (Polybios III 97,1‑99,9 + Livius XXII 22,1‑2). In
216 krijgt hij versterking:4000 man voetvolk en 1000 ruiters (Livius
XXII 26,2). Daarmee worden de Tartessiërs bedwongen. Hij weigert dan
naar Italië te gaan, omdat anders Spanje verloren zal gaan. Dan komt
Himilco met versterkingen en pas dan gaat hij op weg. De Scipio│s vangen
hem echter op en hij wordt verslagen aan de Ebro (Livius XXIII 27,9‑
28,6/29,1‑11). In 215 komt Mago aan met versterkingen (12.000 man
voetvolk en 1500 ruiters. Opnieuw wordt hij echter bij Intibili en
Illiturgi in de buurt van de Ebro overwonnen (Livius XXIII 49,5‑14). In
214 overwint in de lente Hasdrubal eerst nog opstandige stammen (Livius
XXIV 41,1), maar daarna is Hasdrubal in Afrika aanwezig om een opstand
van Syphax te bezweren (Livius XXIV 48,2 + Appianos Iber.16). In 213
verliezen Mago en Hasdrubal, zoon van Gersakon, veel terrein in Spanje.
In 212/211 is Hasdrubal weer in Spanje met zijn leger te Amtorgis en in
een dubbelslag worden de broers Scipio volledig met hun leger vernietigd
(Livius XXV 32‑36). In 211/210 weet Nero Hasdrubal tussen de steden
Illiturgi en Mentissa in te sluiten, maar door een list weet hij weer te
ontsnappen en gaat te Sagunto in winterkwartier (Livius XXVI 17,20). In
210 wordt Spanje weer goeddeels door de Carthagers heroverd tot aan de
Ebro. In de herfst van 210 belegert Hasdrubal nog een stad van de
Carpetanen. In 209 gaat Carthago‑Nova verloren. In 208 ontvangt
Hasdrubal weer versterkingen en weet bij Baecula de doortocht af te
dwingen naar het noorden (Polybios X 38 over het jaar 208 + Livius XXVII
18 over het jaar 209). Nog in hetzelfde jaar 208 overschrijdt hij de
Pyreneëen (Appianos Iber.28). In 207 gaat hij de Alpen over, belegert
Placentia en gaat na een maand in de richting van de Metaurus, waar hij
en een groot deel van zijn leger het einde vinden tegen twee consulaire
legers. De slag aan de Metaurus vindt waarschijnlijk plaats op 24 juni
207 in de buurt van Fanum Fortunae [Liv.XXVII,Zonar.IX,Polyb.XI,Ovid VI
en Appian.Hann.]
hij sneuvelde in 207. Hij werd dus ca.34 jaar oud. Zie voorts:
"Hasdrubal,een vergeten man in de schaduw van zijn broer", H van
Diessen, Apeldoorn‑1986.
Hasdrubal XVII (10) {9}
Hasdrubal de Kale. Hij wordt tijdens de 2e Romeins‑Punische oorlog in
215 belast met een expeditie van 10.000 man naar Sardinië, maar wordt
door een storm naar de Balearen gevoerd. Eenmaal op Sardinië wordt hij
met Hampsicoras verslagen.[Liv.XXIII 32+34+40]. Hij geraakt in
gevangenschap.
Hasdrubal XVIII (8) {10}
Zoon van Gisgo/Gersakon. Hij levert
tijdens de 2e Romeins‑Punische
oorlog strijd in Spanje. In 214/213
verliest hij diverse veldslagen (Livius XXIV 41,42). Hij wint echter in 212 met de broers Barcas tegen
de broers Scipio. Er schijnt dan onenigheid tussen de Carthaagse
generaals te zijn uitgebroken (Polybios IX 11,1‑4 + X 7,3). In 211 houdt
hij de Ebrolinie. In 210 ligt hij in winterkwartier aan de Taagmonding
(Polybios X 7,5). In 209 en 208 worden geen grote acties door hem
gehouden, maar hij schijnt hard opgetreden te zijn tegen de Spanjaarden.
Zijn hebzucht is enorm. In 207 houdt hij zich op bij Orongis. Hij wordt
in 206 bij Ilipa verslagen (Polybios IX 20,1‑24 + Livius XXVIII 14‑15 +
Appianos Iber. 25‑28). Hierna vindt de merkwaardige ontmoeting plaats
tussen deze Hasdrubal, Syphax en Scipio. Hij huwelijkt zijn dochter
Sophonisba uit aan Syphax, die daarna de Carthaagse zaak dient (Livius
XXVIII 24). In 205 bevindt hij zich te Carthago. In 204 na de landing
van Scipio verzamelt hij een groot leger (30.000 man voetvolk en 3000
ruiters) en dwingt Scipio om de belegering van Utica op te geven (Livius
XXIX 35). In 203 wordt hij echter met Syphax bij Castra Cornelia en op
de Grote Vlakten verslagen (Polybios XIV 1,1‑6/8,1‑11 + Livius XXX 5‑6/8
+ Appianos Lib 18‑23). Hij wordt door Carthago ter dood veroordeeld.
Ondertussen blijft hij guerilla voeren tegen de Romeinen. Hannibal neemt
het voor hem op bij zijn terugkeer, maar deze Hasdrubal waagt het niet
meer om in Carthago te komen en neemt vlak voor Zama gif in. Zijn zoon
is Hanno {23}. Zijn dochter Sophonisba moet gif innemen te Cirta bij de
aankomst van de Romein Laelius.
Algemeen kwartiermeester van Hannibal
Barcas (Polybios III 93,4). Na de
slag bij Ticino voert hij het leger
over de Po, terwijl Hannibal vooruitsnelde naar Placentia (Polybios III 66,6). In het gebied van de
Falerniërs leidt hij de list met de runderen (Polybios III 93,4). Bij
Gerunium voert hij bevel over 4000 man te hulp snellende troepen
(Polybios III 102,6). Bij Cannae voert hij in 216 de zware ruiterij aan
(Polybios III 114,7) en verdwijnt dan uit de overleveringen. Wellicht
komt hij om in de veldslag. Zie: ook Appianos, Zonaras IX.
Azrubaal XX
Een inscriptie van c.250 v.C vermeldt een Azrubaal te Panormus. Hij
wordt gedateerd op de 3e/2e eeuw v.C. aangezien in 251/250 zowat alle
inwoners door de Romeinen werden afgevoerd, is het aannemelijk, dat het
jaar c.250 als uitgangspunt gekozen kan worden. De vader van Azrubaal
heette mslh.. Zie Amadasi.
Hasdrubal XXI (11) {11}
Hasdrubal, de zeekapitein. Admiraal
van de Carthaagse vloot, die in 203
Hannibal in Italië ophaalt.
[Liv.XXX,Polyb.XV,Appian.Lib+Hann.58].Wellicht is hij ook verantwoordelijk voor de aanval op de Romeinse vloot
bij Utica en voor de aanval op de Romeinse gezanten.
Hasdrubal XXII (12) {12}
Hasdrubal,"het bokje". Gezant naar de Romeinen. Hij beschermt diverse
Romeinen tegen de volkswoede (Appianos Lib.34). Hij gaat naar Scipio
(Appianos Lib.49) en naar Rome om om vrede te vragen. [Liv.XXX 42/ 44,4‑
11]. Met Hanno is hij het hoofd van de anti‑Barcidische partij tijdens
de 2e Romeins‑Punische oorlog.
Hasdrubal XXIII (6)
Zoon van Shapot en hogepriester van
het dubbele heiligdom voor Asjtarte
en Tanit van de Libanon tegen het
eind van de 3e eeuw v.C. Zie KAI 81.
Hasdrubal XXIV (7)
Zoon van Mago en vader van de
priesteres Sophonibaal. Hij is de
schoonvader van Hanno de suffeet en
hogepriester te Carthago in 3e/2e eeuw v.C. Zie KAI 93 = CIS I 5950.
De filosoof. Hij leeft van 187/6‑110/09.
Deze Carthager emigreert naar
Athene, waar hij verder leeft onder
de naam Clitomachus/Kleitomachos. Hij sluit zich aan bij de school van Carneades wordt daar het hoofd van
de Nieuwe Academie in 127/6. Zie: Pauly/Wissowa Real‑Encyclopedie XI
col.656‑659.
Hasdrubal XXVI (15) {13}
Hasdrubal de Boetarch (commandant van
de buitenlandse troepen). In 150
verliest hij een veldslag tegen
Massinissa te Oroscopa, ondanks 6000 overlopers als versterking, maar dank zij een slechte terreinopstelling
[Appianos Lib 70‑71] Hij vlucht vergeefs uit een omsingeling door
Massinissa en moet kapituleren. In Carthago wordt hij ter dood
veroordeeld en vlucht (Appianos Lib.74). Hij belegert zelfs even
Carthago, wanneer hij voldoende overblijvende troepen heeft verzameld.
In 149 wordt het hem vergeven (Zonaras IX 26, 463d) wanneer de Romeinen
zijn geland en betrekt hij stelling bij Nepheris (Henchir Bou Baker).
Daar slaat hij twee aanvallen van o.a. Manilius af (Appianos Lib.102‑
104). In 148 wordt hij zelfs niet meer door de Romeinen aangevallen. Hij
geeft in Nepheris het opperbevel aan Diogenes (Appianos Lib.126), hij
laat de bevelhebber in Carthago (Hasdrubal (14)) vermoorden en hij neemt
zijn positie in te Carthago (Polybios XXXVIII 7,11). In 147 betrekt hij
een stelling onder de muren van Carthago (Appianos Lib.111.114), maar de
verovering van Megara kan hij niet meer voorkomen. Hij onderhandelt met
Numidiërs en met Romeinen, maar zonder succes. Daarop laat hij de
krijgsgevangenen op de muren terechtstellen (Appianos Lib.118 + Zonaras
IX 29. 467a‑468b). Hij verwordt tot een tiran, die ook zijn
tegenstanders laat opruimen. In de winter van 147/146 heeft hij nog een
gesprek met Gulussa. In 146 moet hij zijn legerkamp opgeven. Om de
opmars van de Romeinen tot staan te brengen laat hij het havenkwartier
in brand steken. Hij is de laatste verdediger van de Byrsa en werpt zich
volgens de Romeinse overleveringen aan de voeten van Scipio, terwijl
zijn vrouw en kinderen zelfmoord plegen in de tempel van Esjmoen.
[Appian.lib 131,Zonar.IX 30,Diod.XXII,XXVIII,XXXII 23,XXXVIII,Strab.XVII
3,14,Val.Max.III 2,8,Florus.II 15,Orosius.IV 23].
Hij stierf in Romeinse gevangenschap.
Hasdrubal XXVII (14) {14}
Hasdrubal van de Numidische partij.
Hij is een neef of kleinzoon van
Massinissa en wordt door Hasdrubal de
Boetarch in de steek gelaten. Het volk van Carthago doodt hem, omdat hij de stad aan Gulussa verraden zou
hebben.[Appian.Lib 93 + 111].
Hasdrubal XXVIII {15}
Hasdrubal uit Gadir. In 81 krijgt hij
van Cn.Pompeius het Romeinse
burgerrecht (Cicero Balb.51).
Azrubal XXIX
Een neopunische inscriptie voorzien
van het teken van Tanit komt voor op
Malta: Aan de heer Baal. Dit werd
gewijd door mtnb*l, zoon van *zrb*l, zoon van [h?]ql, omdat hij zijn bede heeft gehoord. Dat hij hem zegene.
Zie: Amadasi blz 42‑43.
Azrubaal XXX
Een neopunische inscriptie uit
Memphis (Egypte) rept over *zrb*l als
zoon van mskn. Zie: Magnanini.
Hasdrubal XXXI (16)
Een punische geograaf uit de 1e eeuw
na Chr. volgens Plinius
(Nat.Hist.XXXVII 37).
Ozerbaal XXXII
Een persoon, die genoemd wordt in een Griekse inscriptie (LBW 1854d) en
die in Beiroet werd gevonden. Datering 2e/3e eeuw na Chr.
Opmerkelijk, dat er 1000 jaar verschil zit tussen deze en de eerst
aangetroffen Ozerbaal.
See for
more information and in the English language:
Geen opmerkingen:
Een reactie posten