Arisj

 

        ARISJ

        'rsj (fen). De naam komt vooral in het Punisch veel voor. Er zijn ook diverse

        afgeleide namen van Arisj bekend.

        Arisj in al zijn verschijningsvormen:

            fenicisch punisch   neopunisch     totaal

        'rsj        5       482       23                    508

        'rsj'                   21        1                     22

        'rsjtn                            1                      1

        'rsjm                97        9                    106

        'rsjt         1       68        1                     70

        'rsjtb*l    1        18                              19

        'rsjty                  7                                 7

        TOTAAL  7       693       35                735

        F.L.Benz in: Personal Names in the Phoenician and Punic Inscriptions, Rome,

        Biblical Institute Press, 1972.

        Zie: K.Jongeling, Names in Neo‑Punic Inscriptions, 1984, R.U.Groningen.

        In Romeinse cijfers de volgorde alhier.

        Arisj van SULCIS I

        Op een inscriptie uit Sulcis uit de 6e eeuw v.C staat de naam '[r]sj op een blok

        van 20x9x9 cm. Zijn vader is Lb' en zijn grootvader 'l*m.

’l‘m

\/

lb’

\/

’[r]sj

 

        Arisjut via SAQQARA

       Op een inscriptie uit Saqqara (Egypte) uit de 6e eeuw v.C is de naam te lezen.

        Zie Magnanini, blz 81). Het is de dochter van 'sjmny[tn] (Esjmoenyaton). Haar
       zuster is bsj' en die schrijft een brief onder de hoede van Baal Saphon en alle
        goden van th.pnh.s

‘sjmny[tn]

\/

---------------------------

V                           V

arisjut                   bsj’

        Arisj op lijst ELEFANTINA II

        Op een amfoor uit de 5e eeuw v.C te Elefantina (Egypte) staat een lijst van 60

        personen. De 58e is Arisj, maar er is geen verwijzing naar andere familieleden
        bij. Zie: Magnanini blz 71‑80.
 

        Arisj via ANTAS III

        Op een bronzen blad uit Antas staat een inscriptie, waarvan de linkerkant zwaar

        beschadigd is. Toch zijn er de namen Barguish, Baalyassaf, de Magoniet,
        Baallesho en Arisj in te ontdekken. De familierelaties worden echter niet
        duidelijk van elkaar en misschien zijn het gewoon 5 afzonderlijke personen, die
        een deel van het werk hebben uitgevoerd, waarschijnlijk aan de tempel.
        De inscriptie stamt uit de 5e eeuw v.C (misschien 6e eeuw v.C). Zie: Ricerche
        puniche ad Antas, Roma 1969, M.Fantar nr.4.

        Arisj via OLBIA IV

        Op een inscriptie uit de buurt van  Olbia (Teranova Pausania) vanuit de 3e eeuw

        v.C staat de naam. Zie: Amadasi, Sardinië nr 34. Een onbekend gebleven persoon,
        die 'bij het volk van Carthago is' doet een wijding op een rechthoekig blok van
        16x29x17 cm en levert tegelijk een ongekend grote stamboom. Alleen zijn naam is
        nou net onleesbaar. Als we aannemen, dat de onbekende zijn wijding omstreeks
        250 v.C deed, dan ontstaat het volgende beeld bij aangenomen cycli van c.25
        jaren:

        c.650     mlks.d    Milksid

                        V

        c.625     h.ls.b*l  Hillesbaal

                        V

        c.600     h.lbn

                        V

        c.575     ym'

                        V

        c.550     gr'

                        V

        c.525     'rsj      Arisj

                        V

        c.500     pt'

                        V

        c.475     *bdtywn

                        V

        c.450     b*lsjm*   Baalsjamo

                        V

        c.425     bds.d     Bodsid

                        V

        c.400     gr'sjmn   Geresjmoen

                        V

        c.375     mhrb*l    Maharbaal

                        V

        c.350     ...nb*l

                        V

        c.325     grmlqrt   Germelqart

                        V

        c.300     h.mlkt    Himilkat

                        V

        c.275     h.nb*l    Hannibaal

                        V

        c.250     ......?

        Deze Arisj behoort dan tot de 6e eeuw v.C. Het is een stamboom, die we hoogst
        zelden bij de Feniciërs en Puniërs terugvinden. Alle met naam genoemde personen
        behoeven natuurlijk niet uit Olbia zelf te stammen. Dat doet alleen met
        enige zekerheid de onbekende opsteller van de wijding. De 17 generaties beslaan
        circa 4 eeuwen. De eerste 10 generaties hebben veelal ook niet echt Punische
        namen. Zij kunnen veeleer uit het Oostelijke Middellandse zeegebied stammen.

        Arisj van THARROS V

        Op een inscriptie uit Tharros uit de 5e eeuw v.C staat de naam op een blok van

        52x54 cm. Zijn vader is *bd'sj. Zie:Amadasi, Sardinië nr.13.
 
        Arisj op lijst ABYDOS VI+VII

        Op de tempel van Osiris staat te Abydos (Egypte) een lange inscriptie met c.70

        namen deels ook met de beroepen of de plaats van herkomst erbij vermeldt.
        Daaronder worden ook twee personen aangetroffen met de naam Arisj. De
        inscriptie stamt uit de 5e‑3e eeuw v.C.

        b*lsjl[m?]     'rsj

        V                V

        'rsj              bd'

         Arisj van KITION VIII+IX

        Kition is het Fenicische centrum op Cyprus. In Larnaca werd dan ook een

        inscriptie uit de 4‑3e eeuw v.C teruggevonden bij de necropool op een stuk wit
        marmer. Het is een opsomming van twee families van inspecteurs, opzichters of
        agenten. Als we de opsteller van de inscriptie omstreeks 300 v.C plaatsen, dan
        kan de stamboom er ongeveer als volgt hebben uitgezien bij aangenomen cycli van
        c.25 jaren:

        c.425     prsy

                        V

        c.400     msjl      *zr

                        V       V

        c.375     mnh.m     milkyaton

                        V         V

        c.350     Arisj     baalrom

                        V         V

        c.325     prsy  x   sjmzbl (dochter van Baalrom)

                                       V

        c.300          Arisj

         Arisj komt dus twee maal voor (grootvader en kleinzoon, maar ook de naam prsy

        komt twee maal voor (betovergrootvader en achterkleinzoon).  Zie: Magnanini blz 113.

        Arisj via CALARIS Xa+Xb

        Op een inscriptie uit Calaris vanuit de 3e eeuw v.C wordt de naam waarschijnlijk

        twee maal naar voren gebracht. Zie: Amadasi, Sardinië nr.36.
        De naam komt voor op een inscriptie, die in de tuin Birochi te Cagliari werd
        gevonden. De zijkant is helaas afgebroken, waardoor we niet zeker weten, of het
        een doorlopende genealogie is, of een opsomming van namen van personen uit
        dezelfde periode. De inscriptie werd gemaakt in de 3e eeuw v.C door Esjmoenyaton
        en ...bmqr. Als er inderdaad sprake is van een doorlopende genealogie van met
        name Esjmoenyaton, dan zou het volgende beeld kunnen ontstaan:

         c.525     Magon     hoofd van de priesters

                        V

        c.500     Hasdrubal

                        V

        c.475     Bodmelqart x *b...

                        V

        c.450     Germelqart

                        V

        c.425     bd*

                        V

        c.400     Magon x *ms.'

                        V

        c.375     ? x knsjy

                        V

        c.350     Arisj

                        V

        c.325     Arisj x ...mlqrt

                        V

        c.300     Mattan

                        V

        c.275     *bd'..x..b]mlqrt

                        V

        c.250     Esjmoenyaton

        In dit geval moeten deze twee Arisj‑personen dus in de 4e eeuw v.C thuishoren

        bij normale cycli van c.25 jaren. Een dergelijke lange stamboom is echter vrij
        ongebruikelijk om die op inscripties terug te vinden, behalve bij die van Olbia.
        Bovendien worden de echtgenoten hoogst zelden weergegeven. Voor een enkele
        genealogie pleit het feit, dat diverse namen meer malen terugkomen, zoals bij
        Melqart, Magon, Arisj. Niettemin is het aannemelijker, dat diverse families in
        ongeveer dezelfde periode zijn weergegeven.
        In dat laatste geval kan het volgende beeld ontstaan:

        1e familie:

        c.325     Arisj

                        V

        c.300     Mattan

                        V

        c.275     *bd'..x..b]mlqrt

                        V

        c.250     Esjmoenyaton

        2e familie

        c.300     knsjy

                        V

        c.275     Arisj

                        V

        c.250     ...mlqrt

        3e familie

        c.275     *ms.'

                        V

        c.250     .....

        4e familie

        c.325     Bodmelqart

                        V

        c.300     Germelqart

                        V

        c.275     bd*

                        V

        c.250     Magon

        5e familie

        c.300     Magon     hoofd van de priesters

                        V

        c.275     Hasdrubal

                        V

        c.250     *b...

 

        In deze opstelling dient de 1e Arisj in de 2e helft van de 4e eeuw en de 2e

        Arisj in de 1e helft van de 3e eeuw v.C geplaatst te worden. Overigens zijn er
        ook nog andere (tussen)oplossingen denkbaar.

        Arisj van LILYBAION XI

 
       Op een inscriptie uit Lilybaion vanuit de 3e‑2e eeuw v.C staat de naam in een
        wijding aan Baal Hammon. Arisj is hier de zoon van Hanno en die is weer de zoon
        van een onleesbare naam.

        Arisj via NORA XII

 
        Op een inscriptie uit Nora (datering 3e/2e eeuw v.C) staat de naam op een
        gedenkteken van 96x39x24,5 cm. Hij heeft een zoon pdy (Paday?). Zie:Amadasi,
        Sardinië nr.27.

        Arisj via UMM EL AWAMID XIII

        Op een inscriptie uit Umm el‑Awamid nabij Tyrus komt de naam voor. Hij is de

        vader van *bd'sr (Abdosiris). De inscriptie stamt uit de 2e helft van de 2e eeuw
        v.C. Zie Magnanini, Umm el‑Awamid nr.14.

        Arisj van MOTYA XIV

        Op een inscriptie uit Motya (datering 3e/2e eeuw v.C) staat de naam. Zijn vader

        is h.n' en zijn grootvader ...ksjm*. Zie: Amadasi

        Arisj van GAULUS XV

        In de 2e eeuw v.C stelt een Arisj een inscriptie met veel namen. Het werd

        gevonden op het eiland Gozo. Zie:Amadasi blz 24. Een man "r" is de censor van
        Arisj, die de zoon is van y'l. Vermoedelijk wordt er ook door Baalsjillek een
        wijding gedaan en waarschijnlijk hebben we hier weer met twee stambomen te
        maken. Als we de opstellers plaatsen omstreeks 150 v.C, dan kunnen de stambomen
        er ongeveer als volgt hebben uitgezien bij aangenomen cycli van c.25 jaren:

        c.275     y'l..     y*zr

                        V         V

        c.250     *bd'sjmn  klm

                        V         V

        c.225     zybqm     ..bl'

                        V         V

        c.200     y'l...    *bd'sjmn

                        V         V

        c.175     s.pt      h.n'

                        V         V

        c.150     'rsj      b*lsjlk

        Arisj via KARMEL XVI

       Een inscriptie uit Karmel vermeldt de naam. Zie Magnanini, Carmelo nr.1.

        Er staat geen tijdsaanduiding bij. De vondst werd gedaan in de z.g.grot van Elia.
        Voor zover uit de brokstukken is na te gaan, kan de stamboom er als volgt
        hebben uitgezien:

        'rsj...

        V

        [*]bd'lm

        V

        .....

        V

        *bd['sr]

        V

        ..... de schrijver

        De opsteller van de inscriptie is waarschijnlijk schrijver van zijn beroep.

        Arisj van CIRTA XVII

        Op een fragment van een gedenksteen van kalksteen staat de naam Arisj, zoon van

        .... in een wijding aan [Baal] Addir. Zie:A.Bertier+R.Charlier, Le sanctuaire
        punique d'el‑Hofra à Constantine, Paris, blz 16. Overigens komt de naam Arisj en
        zijn vervoegingen in Cirta wel 40 maal voor. Dit is al meer, dan bij de
        registratie van K.Jongeling over alle Neopunische inscripties!

        De brandpunten in het voorkomen van de naam Arisj en zijn vervoegingen zijn

        vooral Egypte, Cyprus, Sardinië en Constantine.
        Zie ook verder bij Arisjutbaal en Ariston.